Protocol wijziging verdrag met Polen

De minister van Buitenlandse Zaken heeft het protocol tot wijziging van het verdrag ter voorkoming van dubbele belasting met Polen ter stilzwijgende goedkeuring voorgelegd aan de Eerste en Tweede Kamer. Het protocol is bedoeld om het verdrag aan te passen aan de aanbevelingen die zijn gedaan in het kader van het BEPS-project. Daarnaast wordt het verdrag meer in lijn gebracht met het OESO-modelverdrag en worden de heffingsrechtverdeling over vervreemdingswinsten en over pensioenen en soortgelijke beloningen herzien.

35 843 Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Polen tot wijziging van het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Polen tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen, ondertekend te Warschau op 13 februari 2002 en het Protocol, ondertekend te Warschau op 13 februari 2002; Warschau, 29 oktober 2020

A/ Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 mei 2021

Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste lid, en artikel 5, eerste lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, de Raad van State gehoord, heb ik de eer u hierbij ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 29 oktober 2020 te Warschau tot stand gekomen Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Polen tot wijziging van het verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Polen tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen, ondertekend te Warschau op 13 februari 2002 en het Protocol, ondertekend te Warschau op 13 februari 2002 (Trb. 2020, nr. 119).

Een toelichtende nota bij dit protocol treft u eveneens hierbij aan.

De goedkeuring wordt voor het Europese deel van Nederland gevraagd.

De minister van Buitenlandse Zaken,

S.A. Blok

Ter griffie van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen op 25 mei 2021.

De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke goedkeuring van de Staten-Generaal wordt onderworpen kan door of namens één van de Kamers of door ten minste vijftien leden van de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de Tweede Kamer te kennen worden gegeven uiterlijk op 24 juni 2021.

TOELICHTENDE NOTA

I. ALGEMEEN

I.1. Inleiding

Met het onderhavige op 29 oktober 2020 te Warschau ondertekende Protocol (Trb.2020, nr. 119, hierna: ‘het Wijzigingsprotocol’) wordt beoogd te komen tot een wijziging van het op 13 februari 2002 te Warschau tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Republiek Polen tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen, met Protocol (Trb. 2002, nr. 86), hierna aangeduid als ‘het Verdrag’ respectievelijk 'het Protocol bij het Verdrag'.

Met de in het Wijzigingsprotocol opgenomen bepalingen wordt in hoofdzaak bereikt dat het Verdrag in lijn wordt gebracht met de zogenoemde ’minimumstandaard’ die is ontwikkeld in het (hierna nader toegelichte) OESO/G20-project Addressing Base Erosion & Profit Shifting (hierna: ‘het BEPS-project’). Daarnaast wordt met het Wijzigingsprotocol het Verdrag op een aantal punten geactualiseerd, in aansluiting bij het OESO-modelverdrag volgens de tekstversie van 21 november 2017 (hierna: ‘het OESO-modelverdrag’)1, en wordt de heffingsrechtverdeling op enkele punten herzien; dit betreft met name de voordelen behaald bij de vervreemding van aandelen in zogenoemde ‘onroerendezaaklichamen’ en pensioenuitkeringen. In onderdeel I.3. van deze toelichtende nota worden de meer materiële wijzigingen benoemd.

De Nederlandse inzet bij de onderhandelingen over dit Wijzigingsprotocol is gebaseerd op het Nederlandse verdragsbeleid zoals uiteengezet in de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 20112 (hierna: ‘NFV 2011’) en, wat betreft het tegengaan van het ontduiken en ontwijken van belasting, in lijn met de kabinetsappreciatie3 van de op 5 oktober 2015 gepubliceerde definitieve actierapporten van het BEPS-project en de in de brief van 28 oktober 20164 gegeven reactie op het door de OESO ontwikkelde Multilaterale Instrument (hierna: ‘het MLI’)5 om de in het BEPS-project ontwikkelde verdragsbepalingen te implementeren. In de artikelsgewijze toelichting wordt hier bij de relevante artikelen nader op ingegaan.

Naar het oordeel van de regering bevatten alle artikelen, afgezien van de artikelen 1, 14, 16, 17, 19, 22, 23, 24, 25 en 28 van het Wijzigingsprotocol eenieder verbindende bepalingen in de zin van de artikelen 93 en 94 Grondwet, die aan de burger rechtstreeks rechten toekennen of plichten opleggen.

I.2 Aanleiding voor en verloop van de onderhandelingen

De onderhandelingen over het Wijzigingsprotocol zijn in eerste instantie gevoerd op verzoek van Polen. In 2006 heeft Polen de wens kenbaar gemaakt tot het sluiten van een wijzigingsprotocol bij het Verdrag. Achtergrond voor dit verzoek was dat Polen destijds in de nationale wetgeving een vrijstellingsmethode wilde invoeren voor bepaalde inkomsten uit arbeid en pensioenen en in lijn hiermee haar belastingverdragen met EU-lidstaten en EER-lidstaten op dit punt wilde aanpassen.

Een eerste onderhandelingsronde met Polen vond plaats in Warschau in november 2007, maar er kon toen geen overeenstemming bereikt worden over de inhoud van een wijzigingsprotocol. Op initiatief van Nederland heeft een tweede onderhandelingsronde plaatsgevonden in april 2014 in Den Haag. Er is toen een akkoord bereikt over de inhoud van het Wijzigingsprotocol, maar tot ondertekening is het daarna niet gekomen vanwege aanvullende wensen naderhand van Polen met betrekking tot het heffingsrecht over vermogenswinsten behaald met de vervreemding van aandelen of vergelijkbare belangen in zogenoemde onroerendezaaklichamen en vanwege de Poolse wens terug te keren naar toepassing van de verrekeningsmethode voor bepaalde inkomsten uit arbeid en pensioenen.

Voordat de onderhandelingen hierover waren afgerond, werden (op 5 oktober 2015) de uitkomsten van het BEPS-project gepubliceerd. Polen en Nederland hebben toen besloten om de in dat kader ontwikkelde modelverdragsbepalingen niet via het MLI te implementeren maar om deze te verwerken in het Wijzigingsprotocol vanwege de op dat moment al vergevorderde bilaterale verdragsonderhandelingen.6 Dit vormde een katalysator voor de verdere onderhandelingen. Tegelijkertijd heeft Nederland van de gelegenheid gebruikgemaakt een aanpassing voor te stellen van de toewijzingsregels voor privaatrechtelijke pensioenen en voor lijfrenten.

In juni 2017 heeft in Warschau een derde, afsluitende, onderhandelingsronde plaatsgevonden en in de aansluitende periode is via e-mailverkeer tussen beide landen de tekst van het Wijzigingsprotocol nog op een aantal technische punten aangepast. De onderhandelingen hebben geleid tot de totstandkoming van het voorliggende Wijzigingsprotocol.

I.3. Inhoud van het Wijzigingsprotocol

Het Wijzigingsprotocol strekt ertoe om het Verdrag te actualiseren tegen de achtergrond van de aanbevelingen die zijn gedaan in het kader van het BEPS-project. Daarnaast wordt het Verdrag meer in lijn gebracht met het OESO-modelverdrag en wordt voorts de heffingsrechtverdeling over met name vervreemdingswinsten en over pensioenen en soortgelijke beloningen herzien. In het Wijzigingsprotocol is, in de volgorde van de daarin opgenomen artikelen, het volgende overeengekomen:

 artikel 1: in het kader van de minimumstandaard van het BEPS-project worden de titel en de preambule van het Verdrag aangepast;

 artikel 2: een hybride-entiteitenbepaling wordt opgenomen in artikel 1 van het Verdrag;

 artikel 3: een algemene definitie van de uitdrukking ‘erkend pensioenfonds’ wordt opgenomen in artikel 3 het Verdrag;

 artikel 4: situaties van een dubbele woonplaats van lichamen voor de toepassing van het Verdrag worden voortaan beslecht (de corporate tiebreaker) op basis van onderling overleg (artikel 4 van het Verdrag);

 artikel 5: de definitie van het begrip vaste inrichting wordt geactualiseerd (artikel 5 van het Verdrag);

 artikel 6: de bepaling over de verdeling van heffingsrechten over ondernemingswinsten wordt geactualiseerd, in overeenstemming met het OESOmodelverdrag (artikel 7 van het Verdrag);

 artikelen 7 en 8: een bronstaatvrijstelling voor dividenden en interest wordt opgenomen voor erkende pensioenfondsen die zijn vrijgesteld van belasting in de staat waarin het pensioenfonds is gevestigd (artikelen 10 en 11 van het Verdrag);

 artikel 9: het heffingsrecht over vermogenswinsten behaald met de vervreemding van aandelen of vergelijkbare belangen in zogenoemde onroerendezaaklichamen wordt voortaan, in bepaalde gevallen, toegewezen aan de staat waarin de desbetreffende onroerende zaken zijn gelegen (artikel 13 van het Verdrag);

 artikel 10: de heffingsrechtverdeling voor, kort gezegd, particuliere pensioenen en lijfrenten wordt herzien waardoor dat inkomen voortaan in meer gevallen (ook) mag worden belast in de staat waaruit dat inkomen afkomstig is (artikel 18 van het Verdrag);

 artikel 11: de bepalingen over het verlenen van verminderingen ter vermijding van dubbele belasting worden zowel voor Nederland als voor Polen aangepast (artikel 23 van het Verdrag);

 artikel 12: de bepalingen over de procedure voor onderling overleg worden geactualiseerd in het kader van de uitkomsten van het BEPS-project, waaronder een verbeterde toegang tot een arbitrageprocedure (artikel 26 van het Verdrag);

 artikelen 13, 14 en 27: de bepalingen over de uitwisseling van informatie en de bijstand bij invordering worden in overeenstemming gebracht met het OESO-modelverdrag (artikelen 27 en 28 van het Verdrag), waarbij tevens wordt vastgelegd dat deze bepalingen eveneens van toepassing zijn op de Nederlandse inkomensgerelateerde voorschriften artikel XI van het Protocol bij het Verdrag);

 artikel 15: in het kader van de minimumstandaard van het BEPS-project wordt een zogenoemde principal purposes test opgenomen (artikel 29 van het Verdrag);

 artikel 16: de bepaling over eventuele uitbreiding van het Verdrag naar andere gebieden wordt geactualiseerd in verband met de staatkundige hervorming van het Koninkrijk van 10 oktober 2010 (artikel 31 van het Verdrag);

 artikel 17: de preambule van het Protocol bij het Verdrag wordt aangepast als gevolg van de gewijzigde titel van het Verdrag;

 artikel 18: als uitvloeisel van de wijziging van artikel 1 van het Verdrag vervalt de in artikel I van het Protocol bij het Verdrag opgenomen bepaling over hybride-entiteiten;

 artikel 20: bepaald wordt dat het verlaagde tarief van 5% voor deelnemingsdividenden in artikel 10 van het Verdrag niet van toepassing is op dividenden ontvangen of betaald door Nederlandse fiscale beleggingsinstellingen en door in Polen vrijgestelde open-end beleggingsfondsen. Ook wordt een verduidelijking gegeven van de kwalificatie van inkomsten die worden genoten bij (gedeeltelijke) liquidatie van een vennootschap of bij inkoop van eigen aandelen door een vennootschap, en van inkomsten die worden ontvangen op certificaten van of deelnemingen in een investeringsfonds (artikel V van het Protocol bij het Verdrag).

Bij de redactie van de bepalingen van het Wijzigingsprotocol is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij het OESO-modelverdrag.

De in het Wijzigingsprotocol opgenomen bepalingen weerspiegelen een resultaat dat in het licht van de over en weer naar voren gebrachte wensen als evenwichtig kan worden beschouwd, rekening houdend met de belangen van de Poolse en Nederlandse burgers en bedrijven en met de heffingsbelangen van zowel Polen als Nederland. Het Wijzigingsprotocol valt binnen de kaders van de NFV 2011.

In onderdeel I.7. van deze toelichtende nota is het Toetsschema Standaardcriteria Fiscaal Verdragsbeleid 2011 opgenomen.

I.4. Budgettaire aspecten en administratieve lasten

De budgettaire gevolgen en de administratieve lasten rondom de bepalingen van het Wijzigingsprotocol zullen naar verwachting per saldo gering zijn.

I.5. Inbreng van derden

Het Ministerie van Financiën heeft via de gebruikelijke nieuwsberichten de onderhandelingen met Polen onder de aandacht gebracht en belanghebbenden verzocht de voor hen van belang zijnde aangelegenheden kenbaar te maken. Daarop zijn geen reacties ontvangen.

I.6. Koninkrijkspositie

Het Wijzigingsprotocol zal, evenals het Verdrag, wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft, gelden voor het Europese deel van Nederland. In artikel 31 van het Verdrag, dat met artikel 16 van het Wijzigingsprotocol wordt geactualiseerd in verband met de staatkundige hervorming van het Koninkrijk van 10 oktober 2010, wordt bepaald dat het Verdrag onder voorwaarden kan worden uitgebreid tot de delen van het Koninkrijk die niet in Europa zijn gelegen. Indien tot uitbreiding wordt overgegaan, behoeft dit een afzonderlijk verdrag dat door het Koninkrijk met de Republiek Polen wordt aangegaan ten behoeve van het desbetreffende deel van het Koninkrijk en dat aan het parlement ter goedkeuring zal worden voorgelegd.

1 OECD (2017), Model Tax Convention on Income and on Capital: Condensed Version 2017, OECD Publishing. Gepubliceerd op: http://dx.doi.org/10.1787/mtc_cond-2017-en.

2 Bijlage bij Kamerstukken II 2010/11, 25087, nr. 7.

3 Kamerstukken II 2015/16, 25087, nr. 112.

4 Kamerstukken II 2016/17, 25087, nr. 135.

5 Het op 24 november 2016 te Parijs tot stand gekomen Multilateraal Verdrag ter implementatie van aan belastingverdragen gerelateerde maatregelen ter voorkoming van grondslaguitholling en winstverschuiving, Trb. 2017, nr.86, en Trb. 2017, nr. 194.

6 Reeds aangegeven in Kamerstukken II 2017/18, 34853 (R 2096), nr. 3, p. 12.