Concept wetsvoorstel ten behoeve van internetconsultatie
Artikel I
De Wet op de loonbelasting 1964 wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 10, vijfde lid, onderdeel c, komt te luiden:
c. hetgeen ingevolge artikel 10a tot het loon behoort ter zake van een aandelenoptierecht als bedoeld in artikel 32bb, vijfde lid.
B
Artikel 10a wordt als volgt gewijzigd:
1. Het eerste lid komt te luiden:
1. Ingeval in het kader van een dienstbetrekking of vroegere dienstbetrekking met een werknemer een aandelenoptierecht is overeengekomen, behoort niet de waarde van dat recht tot het loon doch: a. de waarde in het economische verkeer van de bij uitoefening
van dat recht verkregen aandelen ten tijde van:
1°. de uitoefening van dat recht ingeval de verkregen aandelen onmiddellijk verhandelbaar zijn; of
2°. het verhandelbaar worden van de verkregen aandelen ingeval deze niet onmiddellijk verhandelbaar zijn; of
b. hetgeen door de werknemer wordt genoten ter zake van de vervreemding van dat recht.
2. In het tweede lid wordt “ingevolge het eerste lid” vervangen door “ingevolge dit artikel”.
3. Het negende lid komt te luiden:
9. Indien de bij uitoefening van een aandelenoptierecht als bedoeld in het eerste lid verkregen aandelen op grond van een ter zake van dat aandelenoptierecht op de werknemer van toepassing zijnde contractuele bepaling gedurende een bepaalde periode niet
verhandelbaar zijn als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, onder 2°, worden die aandelen voor de toepassing van het eerste lid, onderdeel a, en artikel 13a, vierde lid, onderdeel a, uiterlijk na een periode van vijf jaar na beursgang van de vennootschap
waarin de aandelen worden gehouden dan wel indien deze vennootschap bij uitoefening van het aandelenoptierecht reeds beursgenoteerd is uiterlijk na een periode van vijf jaar na uitoefening van het aandelenoptierecht geacht verhandelbaar te zijn, met dien verstande
dat de aandelen ook na die periode van vijf jaar niet geacht worden verhandelbaar te zijn zolang de aandelen ingevolge een wettelijke bepaling niet verhandelbaar zijn.
4. Het tiende lid komt te luiden:
10. Indien de bij uitoefening van een aandelenoptierecht als bedoeld in het eerste lid verkregen aandelen waarop het eerste lid, onderdeel a, nog geen toepassing heeft gevonden worden vervangen door andere aandelen als bedoeld in het derde lid, vindt de
toepassing van het eerste lid, onderdeel a, artikel 13a, vierde lid, onderdeel a, en artikel 32bb, vijfde lid, onderdeel b, plaats met betrekking tot die andere aandelen, met dien verstande dat ingeval die andere aandelen onmiddellijk verhandelbaar zijn de
waarde in het economische verkeer van die andere aandelen ten tijde van het vervangen van de verkregen aandelen door die andere aandelen in aanmerking wordt genomen.
5. Het elfde lid komt te luiden:
11. Indien verkregen aandelen als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, onder 2°, niet onmiddellijk verhandelbaar zijn als gevolg van een op de werknemer van toepassing zijnde contractuele of wettelijke bepaling en de werknemer in strijd met die bepaling
de verkregen aandelen vervreemdt voordat het aandelenoptierecht ingevolge het eerste lid, met inachtneming van de termijn, bedoeld in het negende lid, in de heffing is betrokken, behoort in zoverre in afwijking van het eerste lid tot het loon hetgeen met overeenkomstige
toepassing van het vijfde lid door de werknemer wordt genoten ter zake van de vervreemding van de verkregen aandelen. Het loon dat ingevolge de eerste zin in aanmerking wordt genomen, wordt verminderd met het bedrag dat de werknemer ter zake van de schending
van de bepaling, bedoeld in de eerste zin, in rekening is gebracht, maar niet verder dan tot nihil.
6. Er worden twee leden toegevoegd, luidende:
12. Indien de bij uitoefening van een aandelenoptierecht als bedoeld in het eerste lid verkregen aandelen niet onmiddellijk verhandelbaar zijn als bedoeld in het eerste lid, onderdeel a, onder 2°, wordt naar keuze van de werknemer in afwijking van het eerste
lid, onderdeel a, onder 2°, tot het loon gerekend de waarde in het economische verkeer van de bij uitoefening van dat recht verkregen aandelen ten tijde van de uitoefening van dat recht. De eerste zin is slechts van toepassing indien de werknemer de keuze,
bedoeld in de eerste zin, uiterlijk op het moment van uitoefening van het recht, bedoeld in de eerste zin, schriftelijk kenbaar maakt aan de inhoudingsplichtige. De inhoudingsplichtige bewaart de vastlegging van de keuze van de werknemer bij de loonadministratie.
13. Bij ministeriële regeling kunnen regels worden gesteld met betrekking tot situaties waarin bepaalde aandelen voor de toepassing van het eerste lid, onder 2°, worden geacht niet, deels of geheel verhandelbaar te worden.
C
In artikel 13a, vierde lid, wordt, onder verlettering van de onderdelen a en b tot b en c, een onderdeel ingevoegd, luidende:
a. wordt het bedrag dat als gevolg van de toepassing van artikel 10a, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, tot het loon behoort geacht te zijn genoten ten tijde van het verhandelbaar worden van de aandelen, bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onderdeel a,
onder 2°;.
D
Artikel 32bb wordt als volgt gewijzigd:
1. In het vijfde lid wordt “dat recht niet uiterlijk bij de beëindiging van de dienstbetrekking is uitgeoefend of vervreemd” vervangen door “de werknemer ter zake van dat recht niet uiterlijk bij de beëindiging van de dienstbetrekking ingevolge de artikelen
10a en 13a loon heeft genoten”. Voorts wordt “de waarde van dat recht mede in aanmerking genomen, waarbij die waarde wordt gesteld op hetgeen door de werknemer zou zijn genoten indien hij dat recht op het tijdstip van beëindiging van de dienstbetrekking zou
hebben vervreemd of uitgeoefend” vervangen door “mede in aanmerking genomen:
a. ingeval het recht nog niet is uitgeoefend: hetgeen tot het loon zou hebben behoord indien hij dat recht op het tijdstip van beëindiging van de dienstbetrekking zou hebben uitgeoefend en de daarbij verkregen aandelen onmiddellijk verhandelbaar zouden zijn;
of
b. ingeval het recht wel is uitgeoefend: hetgeen tot het loon zou hebben behoord indien de bij uitoefening van het recht verkregen aandelen op het tijdstip van beëindiging van de dienstbetrekking verhandelbaar zouden worden”.
2. In het zesde lid wordt “heeft genoten ter zake van de uitoefening of vervreemding van een aandelenoptierecht als bedoeld in artikel 10a” vervangen door “ingevolge artikel 10a heeft genoten ter zake van een aandelenoptierecht”.
E
In artikel 35o, eerste lid, wordt “De artikelen 10a, negende, tiende en elfde lid, en 12a, derde, vierde en tiende lid, vervallen” vervangen door “Artikel 12a, derde, vierde en tiende lid, vervalt”.
F
Artikel 36 vervalt.
Concept toelichting ten behoeve van internetconsultatie
I. Algemeen
Aanpassing fiscale regeling waardoor het aantrekkelijker wordt aandelenoptierechten als loon te verstrekken
Voorgesteld wordt om de fiscale regeling voor aandelenoptierechten te wijzigen waardoor het aantrekkelijker wordt om aandelenoptierechten als loon te verstrekken. Als gevolg van dit voorstel wordt het heffingsmoment van uitoefening van een aandelenoptierecht
in beginsel verschoven naar het moment waarop de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen verhandelbaar zijn en er dus liquide middelen voorhanden kunnen zijn om de verschuldigde belastingen te voldoen. Hiermee wordt gevolg gegeven aan
de toezegging in de Fiscale beleidsagenda 20191 en de aankondiging in de brief van 15 september 20202.
Zoals uit de beleidsagenda en de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 21 december 20183 volgt is voornoemde maatregel in eerste instantie voortgekomen uit de wens van met name start-ups en scale-ups die vaak gebruikmaken van
aandelenoptierechten om ondernemend, technisch en ICT-personeel aan te trekken en te betalen. Als gevolg van een bij het Belastingplan 2017 aangenomen amendement4 is per 1 januari 2018 een fiscale tegemoetkoming voor start-ups met een zogenoemde S&O-startersverklaring
ingevoerd, op grond waarvan onder voorwaarden en tot een bepaald maximum 75% van het genoten loon ter zake van een aandelenoptierecht in aanmerking wordt genomen. Deze regeling valt onder de de-minimis verordening staatssteun5. De regeling blijkt onvoldoende
doeltreffend te zijn. In de praktijk wordt ook niet of nauwelijks gebruikgemaakt van de regeling. Met de in het onderhavige voorstel opgenomen maatregel komt deze niet-toereikend gebleken tegemoetkoming per 1 januari 2022 te vervallen. Het meest knellende
probleem waar zowel start-ups als scale-ups tegenaan lopen is dat op het huidige heffingsmoment van uitoefening van een aandelenoptierecht er niet altijd (voldoende) liquide middelen beschikbaar zijn om de verschuldigde belasting te voldoen. De sector van
start-ups en scale-ups, bij monde van Techleap.NL (voorheen StartupDelta), heeft onder meer voor dit punt aandacht gevraagd en gepleit voor een maatregel die aan dit knelpunt tegemoetkomt. Een op dit punt gunstigere fiscale behandeling van aandelenoptierechten
ten opzichte van de huidige systematiek van heffing bij uitoefening zal er naar verwachting toe leiden dat het inzetten van aandelenoptierechten in deze sector om personeel aan te trekken en te behouden veelvuldiger zal plaatsvinden en de concurrentiepositie
van Nederland ten opzichte van onder meer de ons omringende landen verder zal bevorderen. Het voor de heffing aansluiten bij het moment waarop de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen verhandelbaar zijn is in die zin een belangrijke
stap voorwaarts.
Hoewel de aanleiding voor de per 1 januari 2022 in te voeren maatregel, zoals aangegeven, ligt bij de knelpunten die start-ups en scale-ups ervaren, wordt deze als generieke maatregel ingevoerd voor elke inhoudingsplichtige die een werknemer een aandelenoptierecht
aanbiedt. Daarmee wordt ook in andere situaties waarin de beschikbaarheid van liquide middelen eveneens een rol speelt om al dan niet gebruik te maken van een aandelenoptierecht tegemoetgekomen. Ook wordt hiermee complexiteit in de uitvoeringspraktijk tegengegaan
die een samenloop van verschillende regelingen voor verschillende groepen per definitie met zich meebrengt. Het breed toepassen betekent echter niet dat in alle gevallen een wijziging plaatsvindt met betrekking tot het moment waarop loon in aanmerking wordt
genomen en de hoogte daarvan. Zo blijft het bestaande heffingsmoment van vervreemding van een aandelenoptierecht bestaan. Zoals aangegeven komt in plaats van het heffingsmoment van uitoefening van een aandelenoptierecht het moment van het verhandelbaar zijn
van de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen. Hiervan is sprake op het eerste moment waarop de werknemer de mogelijkheid heeft de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen te vervreemden. Bij een beursgenoteerde
onderneming zal dit moment veelal gelijktijdig met het uitoefenen van het aandelenoptierecht plaatsvinden.
Aangezien niet in alle gevallen bij uitoefening sprake is van een gebrek aan liquiditeiten om het aandelenoptierecht reeds bij uitoefening van dat recht in de heffing te betrekken wordt een keuzeregeling geïntroduceerd. Onder voorwaarden vindt met betrekking
tot een aandelenoptierecht waarbij de bij uitoefening verkregen aandelen niet onmiddellijk verhandelbaar zijn naar keuze van de werknemer toch heffing bij uitoefening plaats.
In de situatie dat de bij uitoefening verkregen aandelen wel direct verhandelbaar zijn, wordt het aandelenoptierecht op dat moment in de heffing betrokken en wordt de waarde in het economische verkeer van de verkregen aandelen als loon in aanmerking genomen.6
Dit leidt tot eenzelfde uitwerking als het geval is onder de huidige regeling van heffing bij uitoefening. Voor die gevallen wijzigt er in wezen dus niets. In de situatie van vervreemding van het aandelenoptierecht of de situatie waarin de verkregen aandelen
direct verhandelbaar zijn doet zich ook geen onoverkomelijk liquiditeitsprobleem voor. De verschuldigde belasting kan immers plaatsvinden vanuit de opbrengst van de vervreemding van het aandelenoptierecht dan wel vanuit de opbrengst van vervreemding van de
bij uitoefening verkregen aandelen. Het blijft uiteraard een eigen keuze of iemand er ook daadwerkelijk voor kiest om op dat moment de aandelen te vervreemden.
In de situatie dat de bij uitoefening verkregen aandelen nog niet direct verhandelbaar zijn, wordt het aandelenoptierecht in de heffing betrokken op het moment dat deze aandelen wel verhandelbaar zijn. Als loon wordt dan in aanmerking genomen de waarde in
het economische verkeer van de aandelen op dat moment van verhandelbaar worden.7 Door voor het heffingsmoment aan te sluiten bij het verhandelbaar worden van de verkregen aandelen in plaats van bij het moment van uitoefening wordt ook in deze gevallen de heffing
uitgesteld tot het moment waarop de verschuldigde belasting plaats kan vinden vanuit de opbrengst van vervreemding van de inmiddels verhandelbaar geworden aandelen. Zoals aangegeven kan men echter door van de keuzeregeling gebruik te maken in deze gevallen
ook kiezen voor heffing bij uitoefening.
Om oneigenlijk gebruik en langdurig uitstel van heffing te voorkomen wordt een uitzondering gemaakt op het in de heffing betrekking van het aandelenoptierecht bij het verhandelbaar zijn van de bij uitoefening verkregen aandelen. Indien de werknemer de verkregen
aandelen niet mag vervreemden als gevolg van een contractuele beperking, wordt het heffingsmoment tot maximaal vijf jaar na beursgang van de vennootschap waarin de aandelen worden gehouden dan wel indien deze vennootschap bij uitoefening van het aandelenoptierecht
reeds beursgenoteerd is tot maximaal vijf jaar na uitoefening van het aandelenoptierecht uitgesteld. Na afloop van deze termijn worden de verkregen aandelen geacht verhandelbaar te zijn geworden en wordt het aandelenoptierecht op dat moment in de heffing betrokken
waarbij het loon wordt gesteld op de waarde in het economische verkeer van de aandelen op dat moment.
Verder wordt een delegatiegrondslag ingevoerd om in specifieke situaties, mede vanwege de omstandigheid dat de mogelijkheden om aandelen in een niet-beursgenoteerde onderneming te verhandelen veelal anders zijn dan bij een beursgenoteerde onderneming, nadere
regels te kunnen stellen met betrekking tot het niet, deels of geheel verhandelbaar worden van verkregen aandelen.
Met de voorgestelde maatregel wordt voor de belastingheffing dus zoveel als mogelijk aangesloten bij het moment waarop daadwerkelijk inkomsten uit het aandelenoptierecht kunnen worden gegenereerd. Dat is een moment dat objectief kan worden vastgesteld. In
veel gevallen zal dit moment overeenkomen met het moment dat ook daadwerkelijk wordt vervreemd. Hiermee wordt het aantrekkelijker gemaakt om voor het aantrekken en behouden van personeel gebruik te maken van aandelenoptierechten.
Ook is de variant gewogen om voor het heffingsmoment zonder meer aan te sluiten bij het daadwerkelijk vervreemden van de bij uitoefening verkregen aandelen. Met deze variant kan belastingheffing plaatsvinden op het voor de belastingplichtige qua grondslag,
tarief en tijdstip meest aantrekkelijke moment. Nog los van de uitvoeringstechnische problemen die hieraan verbonden zijn is dat een inbreuk op het systeem die niet nodig is voor het probleem dat bij belastingheffing op het moment van uitoefening van een aandelenoptierecht
niet altijd voldoende liquide middelen voorhanden zijn. Met een dergelijke verdergaande maatregel ontstaat wel het reële risico van langdurig uitstel van heffing en oneigenlijk gebruik. Daarom is hier niet voor gekozen.
Uiteraard is het van belang om ook na invoering van de maatregel aan de hand van signalen uit de praktijk van de Belastingdienst en van de sectoren die gebruikmaken van de regeling te bezien in hoeverre de gewijzigde fiscale behandeling een positieve invloed
heeft op de inzet van aandelenoptierechten als instrument om personeel aan te trekken en te behouden. Samen met de praktijk zal worden uitgewerkt hoe deze monitoring het beste vorm kan krijgen.
1 Kamerstukken II 2018/19, 32140, nr. 51, pag. 14, zie ook de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat van 3 juni 2019, Kamerstukken II 2018/19, 32637, nr. 374, pag. 5 en 6.
2 Kamerstukken II 2020/21, 35 572, nr. 5, pag. 10 en 11.
3 Kamerstukken II 2018/19, 32637, nr. 343, pag. 5.
4 Kamerstukken II 2016/17, 34552, nr. 48.
5 Verordening (EU) nr. 1407/2013 van de Commissie van 18 december 2013 betreffende de toepassing van de artikelen 107 en 108 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie op de-minimissteun (PbEU 2013 L 352).
6 Hierop komt ingevolge artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht.
7 Hierop komt ingevolge artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht.
II. Artikelsgewijze toelichting
Artikel II, onderdeel A (artikel 10 van de Wet op de loonbelasting 1964)
In artikel 10, vijfde lid, aanhef en onderdeel c, Wet LB 1964 is geregeld dat hetgeen ingevolge artikel 10a Wet LB 1964 wordt genoten ter zake van een als vertrekvergoeding als bedoeld in artikel 32bb Wet LB 1964 in aanmerking genomen aandelenoptierecht
ondanks de omstandigheid dat de inhoudingsplichtige ter zake van die vertrekvergoeding een pseudo-eindheffing is verschuldigd, tot het (op het reguliere heffingsmoment) bij de werknemer te belasten loon blijft behoren. In verband met de voorgestelde wijziging
van artikel 10a Wet LB 1964 waarbij hetgeen wordt verkregen ter zake van de uitoefening van een aandelenoptierecht als zodanig niet meer tot het loon behoort, maar wel hetgeen bij het verhandelbaar worden van de bij die uitoefening verkregen aandelen wordt
genoten, wordt voorgesteld artikel 10, vijfde lid, onderdeel c, Wet LB 1964 hier overeenkomstig op aan te passen.
Artikel II, onderdeel B (artikel 10a van de Wet op de loonbelasting 1964)
In artikel 10a Wet LB 1964 is geregeld wat tot het loon wordt gerekend met betrekking tot een aandelenoptierecht dat een werknemer in het kader van zijn huidige of vroegere dienstbetrekking verkrijgt. Onder de huidige regeling is dat het bedrag dat wordt
genoten ter zake van de uitoefening van het betreffende aandelenoptierecht of hetgeen wordt genoten bij vervreemding van het aandelenoptierecht. Zoals in het algemeen deel van deze memorie is aangegeven wordt voorgesteld met ingang van 1 januari 2021 hetgeen
de werknemer geniet bij uitoefening van het aandelenoptierecht als zodanig niet langer tot het loon te rekenen, maar wel hetgeen hij geniet of geacht wordt te genieten bij het verhandelbaar worden van de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen
aandelen. De voorgestelde wijziging van artikel 10a, eerste lid, Wet LB 1964 dient hiertoe waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen aandelen die bij uitoefening direct verhandelbaar zijn en aandelen die op dat moment nog niet verhandelbaar zijn.
In het voorgestelde onderdeel a, aanhef en onder 1°, van genoemd lid is opgenomen dat tot het loon behoort de waarde in het economische verkeer van de bij uitoefening van een aandelenoptierecht verkregen aandelen ten tijde van de uitoefening van dat recht
ingeval de verkregen aandelen onmiddellijk verhandelbaar zijn. Als de aandelen direct verhandelbaar zijn op het moment dat deze bij uitoefening worden verkregen, blijft het heffingsmoment en hetgeen als loon in aanmerking wordt genomen dus gelijk aan de uitwerking
onder de huidige regeling van heffing bij uitoefening. In het voorgestelde onderdeel a, aanhef en onder 2°, van genoemd lid is opgenomen dat tot het loon behoort de waarde in het economische verkeer van de bij uitoefening van een aandelenoptierecht verkregen
aandelen ten tijde van het verhandelbaar worden van die aandelen ingeval de verkregen aandelen niet onmiddellijk verhandelbaar zijn. Als de aandelen niet direct verhandelbaar zijn op het moment dat deze bij uitoefening worden verkregen, wordt het aandelenoptierecht
dus niet langer op het moment van uitoefening van dat recht in de heffing betrokken, maar op het moment waarop de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen verhandelbaar worden voor de waarde van de aandelen op het moment van verhandelbaar
worden.
In het voorgestelde artikel 10a, eerste lid, onderdeel b, Wet LB 1964 is opgenomen dat – net als onder de huidige regeling – ook tot het loon wordt gerekend hetgeen wordt genoten bij vervreemding van een aandelenoptierecht. Op het op basis van artikel 10a,
eerste lid, Wet LB 1964 in aanmerking te nemen loon komt ingevolge artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht. Zoals in het algemeen deel van deze memorie is toegelicht
wordt voorgesteld de bestaande regeling voor start-ups met een zogenoemde S&O-startersverklaring per 1 januari 2021 te laten vervallen. Daarom vervallen het huidige artikel 10a, negende tot en met elfde lid, Wet LB 1964.
Onder het verhandelbaar worden van de bij uitoefening verkregen aandelen wordt verstaan het eerste moment waarop de betreffende werknemer de mogelijkheid heeft deze aandelen te vervreemden. Dat is niet alleen het geval wanneer de aandelen aan een willekeurige
derde verkocht kunnen worden, maar ook wanneer de aandelen slechts aan een selecte groep verkocht kunnen worden zoals aan andere personen die binnen de onderneming werkzaam zijn. Indien er ten aanzien van de werknemer een wettelijke of contractuele beperking
geldt op basis waarvan hij de bij uitoefening verkregen aandelen op het moment van verkrijging van de aandelen voor een bepaalde periode nog niet mag vervreemden, is er voor deze werknemer in beginsel geen sprake van verhandelbare aandelen in de zin van artikel
10a, eerste lid, onderdeel a, Wet LB 1964.
Dit geldt in ieder geval zolang de betreffende wettelijke beperking geldt. Ten aanzien van een contractuele beperking is dat in beginsel eveneens het geval. Echter, wanneer de onderneming waarin de aandelen worden gehouden naar de beurs gaat dan wel indien
de onderneming waarin de aandelen worden gehouden op het moment van uitoefening van het aandelenoptierecht reeds beursgenoteerd is, wordt hierop een uitzondering gemaakt. Om oneigenlijk gebruik en langdurig uitstel van heffing te voorkomen geldt in die situatie
een maximale termijn van vijf jaar. Na die periode worden de bij uitoefening verkregen aandelen geacht verhandelbaar te zijn. Dit is opgenomen in het voorgestelde artikel 10a, negende lid, Wet LB 1964. De aandelen worden na afloop van de periode van de contractuele
beperking en uiterlijk vijf jaar na beursgang of uiterlijk vijf jaar na uitoefening bij een bij uitoefening reeds bestaande beursnotering geacht verhandelbaar te worden – en worden op dat moment dus in de heffing betrokken – ook als de contractuele beperking
een langere periode dan vijf jaar beslaat. Indien naast de contractuele beperking ook een wettelijke beperking geldt en deze wettelijke beperking na de periode van vijf jaar nog van toepassing is, wordt aangesloten bij het moment waarop de wettelijke beperking
vervalt. Met verlegging van het heffingsmoment naar het moment waarop de bij uitoefening verkregen aandelen verhandelbaar worden, wordt aangesloten bij het moment waarop de werknemer de aandelen kan of zou kunnen vervreemden waarmee over voldoende liquide
middelen beschikt wordt of kan worden om aan de belastingheffing te voldoen. Of de werknemer op dat moment ook feitelijk overgaat tot vervreemding van zijn bij uitoefening verkregen aandelen doet niet ter zake. Indien de aandelen die bij uitoefening van een
aandelenoptierecht worden verkregen direct verhandelbaar zijn – zoals aandelen van een beursgenoteerde onderneming waarvoor ten aanzien van de werknemer geen restricties gelden – verandert er zoals aangegeven in wezen niets. Het huidige heffingsmoment van
uitoefenen van het aandelenoptierecht is dan immers gelijk aan het beoogde heffingsmoment van het verhandelbaar worden van de met die uitoefening verkregen aandelen.
In het huidige artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 is opgenomen dat het loon dat ingevolge het eerste lid van dat artikel in aanmerking wordt genomen, wordt verminderd met het bedrag dat de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht,
maar niet verder dan tot nihil.
In verband met de voorgestelde wijzigingen van artikel 10a, tiende en elfde lid, Wet LB 1964 en om beter tot uitdrukking te brengen dat beoogd is dat hetgeen op basis van artikel 10a Wet LB 1964 in de heffing wordt betrokken steeds het (minimaal op nihil
te stellen) saldo is van hetgeen de werknemer geniet met betrekking tot een aandelenoptierecht en hetgeen hem ter zake van dat aandelenoptierecht in rekening is gebracht, wordt voorgesteld de werking van genoemd tweede lid niet langer te koppelen aan (alleen)
het eerste lid van artikel 10a Wet LB 1964, maar aan het gehele artikel.
In het huidige artikel 10a, derde lid, Wet LB 1964 is geregeld dat het in het kader van een aandelenfusie, een splitsing of fusie van een rechtspersoon of een overname van 50% of meer van de aandelen in de inhoudingsplichtige of een daarmee verbonden vennootschap
wijzigen van de voorwaarden van het aandelenoptierecht of het vervangen door een ander aandelenoptierecht fiscaal geruisloos kan plaatsvinden. Dit blijft van toepassing met betrekking tot nog niet uitgeoefende aandelenoptierechten. Voor wel reeds uitgeoefende
aandelenoptierechten waarbij de daarmee verkregen aandelen nog niet verhandelbaar zijn geworden – en artikel 10a, eerste lid, onderdeel a, Wet LB 1964 hierop dus nog niet is toegepast – wordt in het voorgestelde artikel 10a, tiende lid, Wet LB 1964 een soortgelijke
fiscaal geruisloze overgang geregeld voor het in de situaties van artikel 10a, derde lid, Wet LB 1964 vervangen van de aandelen door andere aandelen. Het aandelenoptierecht wordt ingevolge de artikelen 10a, eerste lid, onderdeel a, en 13a, vierde lid, onderdeel
a, Wet LB 1964 dan in de heffing betrokken op het moment dat de vervangende aandelen verhandelbaar worden, waarbij – bij de toepassing van de genoemde bepalingen en van 32bb, vijfde lid, onderdeel b, Wet LB 1964 – tot het loon wordt gerekend de waarde in het
economische verkeer van die vervangende aandelen op het moment van het verhandelbaar worden van die aandelen. Op deze waarde komt ingevolge artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening
is gebracht. Indien met betrekking tot de vervangende aandelen voor de werknemer een contractuele of wettelijke beperking geldt ten aanzien van de verhandelbaarheid van de vervangende aandelen, worden de aandelen na afloop van de periode van die contractuele
of wettelijke beperking in de heffing betrokken, met inachtneming van het voorgestelde artikel 10a, negende lid, Wet LB 1964 en de daarin opgenomen maximale termijn van vijf jaar.
Indien de bij uitoefening van een aandelenoptierecht verkregen aandelen niet onmiddellijk verhandelbaar zijn, vindt de heffing zoals hiervoor is weergegeven ingevolge artikel 10a, eerste en negende lid, Wet LB 1964 plaats op het moment dat de aandelen verhandelbaar
worden, waarbij voor een contractuele beperking een maximumtermijn van vijf jaar geldt. Voor de situatie waarin de verkregen aandelen als zodanig wel verhandelbaar zijn, maar deze ingevolge een op de werknemer van toepassing zijnde contractuele of wettelijke
beperking voor de betreffende werknemer in beginsel niet verhandelbaar zijn en de werknemer zich niet aan de contractuele of wettelijke beperking houdt, wordt een afwijkend heffingsmoment voorgesteld in artikel 10a, elfde lid, Wet LB 1964. Het aandelenoptierecht
wordt dan in de heffing betrokken op het moment dat de werknemer de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen – die op basis van de contractuele of wettelijke beperking met inachtneming van de termijn van vijf jaren in artikel 10a, negende
lid, Wet LB 1964 nog niet verhandelbaar zijn – vervreemdt. Als loon wordt dan onder overeenkomstige toepassing van artikel 10a, vijfde lid, Wet LB 1964 in aanmerking genomen hetgeen de werknemer geniet ter zake van de vervreemding van die verkregen aandelen.
Dit betekent dat indien bij de vervreemding van de aandelen een tegenprestatie ontbreekt of deze is bedongen bij een niet onder normale omstandigheden gesloten overeenkomst, als loon in aanmerking wordt genomen de waarde in het economische verkeer van de aandelen
ten tijde van de vervreemding van die aandelen. Op het in aanmerking te nemen loon komt zoals gezegd ingevolge het voorgestelde artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht.
Daarnaast komt ingevolge het voorgestelde artikel 10a, elfde lid, tweede zin, Wet LB 1964 in mindering hetgeen de werknemer ter zake van de schending van de contractuele of wettelijke bepaling in rekening is gebracht. Het is immers mogelijk dat bijvoorbeeld
de inhoudingsplichtige een sanctie oplegt vanwege het in strijd met de contractuele bepaling toch vervreemden van de met het aandelenoptierecht verkregen aandelen. Voornoemde verminderingen vinden niet verder plaats dan tot nihil.
Het voorgestelde artikel 10a, elfde lid, Wet LB 1964 is alleen van toepassing zolang de aandelen voor de werknemer nog niet verhandelbaar zijn en ook niet op grond van artikel 10a, negende lid, Wet LB 1964 geacht worden verhandelbaar te zijn. Als dat wel
het geval is, is het aandelenoptierecht immers reeds op het eerdere moment dat de daarmee verkregen aandelen verhandelbaar zijn geworden in de heffing betrokken. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer voor de werknemer een contractuele beperking geldt van zeven
jaar na beursgang van de onderneming bij een tot dan niet-beursgenoteerde onderneming of van zeven jaar na uitoefening van het aandelenoptierecht bij een reeds beursgenoteerde onderneming en hij de verkregen aandelen in strijd met die beperking in jaar zes
vervreemdt. Het aandelenoptierecht is dan immers al na afloop van de maximale termijn van vijf jaar, bedoeld in artikel 10a, negende lid, Wet LB 1964, in de heffing betrokken.
Het voorgestelde artikel 10a, twaalfde lid, Wet LB 1964 bevat een keuzeregeling met betrekking tot het heffingsmoment voor een aandelenoptierecht waarbij bij uitoefening aandelen worden verkregen die niet onmiddellijk verhandelbaar zijn. Naar keuze van de
werknemer kan dit aandelenoptierecht in afwijking van de hoofdregel van artikel 10a, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, Wet LB 1964 in de heffing worden betrokken op het moment van uitoefening van dat aandelenoptierecht. Voorwaarde voor toepassing van de keuzeregeling
is dat de werknemer zijn keuze uiterlijk op het moment van uitoefening van het aandelenoptierecht schriftelijk kenbaar maakt aan de inhoudingsplichtige. De inhoudingsplichtige moet de schriftelijke keuze van de werknemer bewaren bij de loonadministratie. Bij
het niet, niet tijdig of op onjuiste wijze kenbaar maken van de keuze vindt heffing plaats volgend de hoofdregel van artikel 10a, eerste lid, onderdeel a, onder 2°, Wet LB 1964 en wordt het aandelenoptierecht in de heffing betrokken op het moment waarop de
bij uitoefening verkregen aandelen verhandelbaar worden.
Het voorgestelde artikel 10a, dertiende lid, Wet LB 1964 biedt de mogelijkheid bij ministeriële regeling nadere regels te stellen met betrekking tot situaties waarin bepaalde aandelen voor de toepassing van het eerste lid, onder 2°, worden geacht niet, deels
of geheel verhandelbaar te worden. Dit mede vanwege de omstandigheid dat de mogelijkheden om aandelen in een niet-beursgenoteerde onderneming te verhandelen veelal anders zijn dan bij een beursgenoteerde onderneming. Zo kan het verhandelbaar worden van aandelen
binnen een niet-beursgenoteerde onderneming afhankelijk zijn van keuzes van meerdere werknemers met aandelenoptierechten en daarmee vooraf gekoppeld zijn aan onzekere factoren die grotendeels buiten de invloedsfeer van de betreffende werknemer liggen. Een
dergelijke situatie kan bijvoorbeeld aan de orde zijn bij een opkoop van een deel van de aandelen door het eigen bedrijf of een externe investeerder. Veelal wordt daarbij door middel van inschrijving bepaald welke werknemer voor welk aandeel van zijn aandelenpakket
aan de opkoop kan deelnemen. In een dergelijke situatie zou het onverkort vasthouden aan het uitgangspunt van verhandelbaarheid van de aandelen ertoe leiden dat er in meer gevallen heffing aan de orde is dan wel voor een grotere omvang dan gezien de omstandigheden
van de situatie wenselijk is. Dit geeft aanleiding het mogelijk te maken in dergelijke situaties deels rekening te houden met de feitelijke achteraf bepaalde uitkomst. In een ministeriële regeling zal in ieder geval voor de genoemde situatie van een opkoop
van een deel van de aandelen een gedeeltelijke uitzondering op het verhandelbaar worden van aandelen worden opgenomen.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de voorgestelde wijzigingen van artikel 10a Wet LB 1964 niet gelden voor aandelenoptierechten die als gevolge van de uitoefening of vervreemding daarvan reeds voor 1 januari 2021 de loonsfeer hebben verlaten.
Artikel II, onderdeel C (artikel 13a van de Wet op de loonbelasting 1964)
Ingevolge de voorgestelde wijziging van artikel 10a, eerste lid, Wet LB 1964 is het beoogde heffingsmoment van een aandelenoptierecht het moment waarop de bij uitoefening van dat aandelenoptierecht verkregen aandelen verhandelbaar zijn of worden. Indien
de aandelen die bij uitoefening van het aandelenoptierecht worden verkregen direct verhandelbaar zijn, is er op dat moment sprake van loon in de vorm van de waarde van de aandelen. In de gevallen waarin de aandelen die bij uitoefening van het aandelenoptierecht
worden verkregen vanwege een contractuele of wettelijke beperking nog niet verhandelbaar zijn op het moment van verkrijging van de aandelen is er in beginsel op het moment dat deze aandelen wel verhandelbaar worden zonder nadere regeling geen sprake van het
genieten van loon. Daarom wordt voor deze gevallen met de voorgestelde wijziging van artikel 13a, vierde lid, Wet LB 1964 een fictief genietingsmoment ingevoerd. Op het moment van verhandelbaar worden van de eerder verkregen aandelen wordt de waarde van de
aandelen op het moment van verhandelbaar worden tot het loon gerekend. De bepaling van het moment van verhandelbaar worden vindt plaats met inachtneming van artikel 10a, negende lid, Wet LB 1964. Op de in aanmerking te nemen waarde van de aandelen komt ingevolge
artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht.
Artikel II, onderdeel D (artikel 32bb van de Wet op de loonbelasting 1964)
In artikel 32bb, vijfde lid, Wet LB 1964 is geregeld dat een aandelenoptierecht als bedoeld in artikel 10a Wet LB 1964 ook als vertrekvergoeding in aanmerking wordt genomen indien het aandelenoptierecht in het kalenderjaar van beëindiging van de dienstbetrekking
of in het daaraan voorafgaande kalenderjaar is overeengekomen en met betrekking tot dat recht nog geen loon in aanmerking is genomen. De waarde van het aandelenoptierecht wordt dan in aanmerking genomen bij de berekening van het zogenoemde toetsloon en het
zogenoemde vergelijkingsloon voor de vaststelling van de vertrekvergoeding.
Als gevolg van de voorgestelde wijziging van artikel 10a Wet LB 1964 waarbij hetgeen wordt genoten ter zake van de uitoefening van een aandelenoptierecht als zodanig niet meer tot het loon behoort, maar wel hetgeen bij het verhandelbaar worden van de bij
die uitoefening verkregen aandelen wordt genoten, wordt artikel 32bb, vijfde lid, Wet LB 1964 hier overeenkomstig op aangepast.
Dit betekent dat voor de vaststelling van de vertrekvergoeding van een reeds uitgeoefend aandelenoptierecht waarbij de verkregen aandelen niet onmiddellijk verhandelbaar waren en waarbij geen gebruik is gemaakt van de keuzeregeling van artikel 10a, twaalfde
lid, de waarde van de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen op het tijdstip van beëindiging van de dienstbetrekking in aanmerking wordt genomen.
Van een nog niet uitgeoefend aandelenoptierecht wordt de waarde van dat recht op het tijdstip van beëindiging van de dienstbetrekking in aanmerking genomen ervan uitgaande dat de bij uitoefening te verkrijgen aandelen op het tijdstip van beëindiging van
de dienstbetrekking verhandelbaar zouden worden. Op de in aanmerking te nemen waarde komt ingevolge artikel 10a, tweede lid, Wet LB 1964 in mindering hetgeen aan de werknemer ter zake van het aandelenoptierecht in rekening is gebracht.
In artikel 32bb, zesde lid, Wet LB 1964 is geregeld dat een aandelenoptierecht als bedoeld in artikel 10a Wet LB 1964 waarvoor in het kalenderjaar van beëindiging van de dienstbetrekking of het daaraan voorafgaande kalenderjaar loon in aanmerking is genomen,
niet als vertrekvergoeding in aanmerking wordt genomen wanneer dit loon betrekking heeft op een aandelenoptierecht dat
onvoorwaardelijk is toegekend of onvoorwaardelijk is geworden in een eerder jaar dan het kalenderjaar voorafgaande aan het kalenderjaar van beëindiging van de dienstbetrekking. Als gevolg van de voorgestelde wijziging van artikel 10a Wet LB 1964 waarbij
hetgeen wordt genoten ter zake van de uitoefening van een aandelenoptierecht als zodanig niet meer tot het loon behoort, maar wel hetgeen bij het verhandelbaar worden van de bij die uitoefening verkregen aandelen wordt genoten, wordt artikel 32bb, zesde lid,
Wet LB 1964 hier overeenkomstig op aangepast.
Artikel II, onderdeel E (artikel 35o van de Wet op de loonbelasting 1964)
In artikel 35o, eerste lid, Wet LB 1964 is een horizonbepaling tot 1 januari 2022 opgenomen voor onder meer de in het huidige artikel 10a, negende tot en met elfde lid, Wet LB 1964 opgenomen tegemoetkoming voor start-ups met een zogenoemde S&O-startersverklaring.
Met de voorgestelde wijzigingen van artikel 10a Wet LB 1964 komt voornoemde tegemoetkoming per 1 januari 2022 te vervallen. In aansluiting daarop komt ook dit onderdeel van de horizonbepaling te vervallen.
Artikel II, onderdeel F (artikel 36 van de Wet op de loonbelasting 1964)
In artikel 36 Wet LB 1964 is een overgangsbepaling opgenomen die ziet op vóór 1 januari 2005 overeengekomen en onvoorwaardelijk geworden aandelenoptierechten. Omdat dergelijke aandelenoptierechten waarvoor vóór 1 januari 2005 deels al loon is genoten inmiddels
voor zover nodig aanvullend in de heffing zullen zijn betrokken en daarmee fiscaal afgewikkeld zijn, kan deze overgangsbepaling vervallen.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat geen overgangsrecht wordt opgenomen ter zake van de per 1 januari 2022 voorgestelde wijzigingen van artikel 10a Wet LB 1964. Zoals bij die wijzigingen is toegelicht, gelden die wijzigingen (automatisch) niet voor aandelenoptierechten
die als gevolg van de uitoefening of vervreemding daarvan reeds voor 1 januari 2022 de loonsfeer hebben verlaten. Voor andere aandelenoptierechten die voor 1 januari 2022 zijn overeengekomen is de nieuwe regeling onverkort van toepassing. Omdat de nieuwe regeling
voorziet in een keuzeregeling waarbij kan worden gekozen voor heffing bij uitoefening van het aandelenoptierecht - hetgeen ook in de tot 1 januari 2022 geldende regeling het geval is – is een overgangsregeling ook anderszins als zodanig overbodig.
Uitwerking in ministeriële regeling
Artikel I
De Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011 wordt als volgt gewijzigd:
A. Artikel 3.0 komt te luiden:
Artikel 3.0 Fictie verhandelbaarheid aandelen
1. Bij opkoop van een deel van de aandelen van een niet-beursgenoteerde onderneming waarin werknemers aandelen hebben verkregen bij uitoefening van een aandelenoptierecht als bedoeld in artikel 10a, eerste lid, van de wet, waarop artikel 10a, eerste lid,
onderdeel a, van de wet nog geen toepassing heeft gevonden en waarbij voor deze aandelen op basis van inschrijving door de inhoudingsplichtige wordt bepaald welke werknemer voor welk deel zijn aandelen kan vervreemden, worden deze aandelen geacht verhandelbaar
te worden in de zin van artikel 10a, eerste lid, onder 2°, van de wet voor:
a. een werknemer die zich heeft ingeschreven: voor hetgeen die werknemer feitelijk op basis van de uitkomst van de inschrijving kan vervreemden;
b. een werknemer die zich had kunnen inschrijven: voor hetgeen die werknemer indien hij zich had ingeschreven had kunnen vervreemden bepaald naar de verhouding waarin het maximaal op te kopen aantal aandelen staat tot het maximaal aan te bieden aantal aandelen
van alle werknemers die zich konden inschrijven met dien verstande dat indien de opkoop feitelijk geen doorgang vindt hetgeen hij had kunnen vervreemden op nihil wordt gesteld.
2. De inhoudingsplichtige administreert bij de loonadministratie:
a. het aanbod van degene die de aandelen wil opkopen en de voorwaarden die hierbij worden gesteld;
b. de beschrijving van het proces van inschrijving voor de opkoop;
c. welke werknemers zich kunnen inschrijven en voor welk deel van hun aandelen;
d. welke werknemers zich hebben ingeschreven en welk deel van hun aandelen zij feitelijk vervreemden.
Toelichting
Algemeen
Ingevolge het Belastingplan 2022 worden aandelenoptierechten met ingang van 1 januari 2022 in de heffing betrokken op het moment dat de bij uitoefening van een aandelenoptierecht verkregen aandelen verhandelbaar worden. Om tegemoet te komen aan situaties
waarin het verhandelbaar worden van aandelen afhankelijk is van bepaalde onzekere factoren die grotendeels buiten de invloedsfeer van de betreffende werknemer liggen, wordt een fictie opgenomen inzake de verhandelbaarheid van aandelen in de situatie dat via
inschrijving een deel van de aandelen van een niet-beursgenoteerde onderneming worden opgekocht.
Artikelsgewijs
Artikel I, onderdeel A (artikel 3.0 van de Uitvoeringsregeling loonbelasting 2011)
Het huidige artikel 3.0 URLB 2011 komt per 1 januari 2022 te vervallen vanwege het per die datum vervallen van de regeling voor start-ups met een zogenoemde S&O-startersverklaring zoals opgenomen in het tot 1 januari 2022 geldende artikel 10a, negende tot
en met elfde lid, Wet LB 1964. Op basis van de per 1 januari 2022 in te voeren regeling in artikel 10a Wet LB 1964 wordt een aandelenoptierecht in de heffing betrokken op het moment dat de bij uitoefening van het aandelenoptierecht verkregen aandelen verhandelbaar
worden. Dit betreft het kunnen vervreemden van de aandelen ongeacht of men die aandelen op dat moment ook feitelijk vervreemd.
In het per 1 januari 2022 in te voeren artikel 10a, dertiende lid, Wet LB 1964 is een delegatiegrondslag opgenomen om bij ministeriële regeling nadere regels te kunnen stellen met betrekking tot situaties waarin bepaalde aandelen voor de toepassing van het
per 1 januari 2022 geldende artikel 10a, eerste lid, onder 2°, Wet LB 1964 worden geacht niet, deels of geheel verhandelbaar te worden. Zoals in het algemeen deel is toegelicht wordt in het nieuw in te voeren artikel 3.0 URLB 2011 een specifieke regeling opgenomen
inzake de verhandelbaarheid van aandelen in de situatie dat via inschrijving een deel van de aandelen van een niet-beursgenoteerde onderneming worden opgekocht. Bij een dergelijke opkoop van de aandelen is het verhandelbaar worden van een deel van de aandelen
die een betreffende werknemer bij uitoefening van zijn aandelenoptierecht heeft verkregen daardoor afhankelijk van onder meer de mate van inschrijving voor de opkoop door andere werknemers die eveneens de mogelijkheid krijgen een deel van hun aandelen te vervreemden.
Daarbij kan het überhaupt doorgaan van de voorgenomen opkoop van een deel van de aandelen, bijvoorbeeld door een externe investeerder, ook afhangen van het aantal aandelen dat na afloop van de inschrijvingsronde door de werknemers blijkt te worden aangeboden.
Het door de werknemer in een dergelijke situatie kunnen vervreemden van de bij uitoefening verkregen aandelen is afhankelijk van onzekere factoren die grotendeels buiten de invloedsfeer van de betreffende werknemer liggen. Daarom wordt in een dergelijke situatie
voor de werknemer die zich daadwerkelijk inschrijft – en dus actief gebruikmaakt van de mogelijkheid om (een deel van) zijn aandelen te kunnen vervreemden – rekening gehouden met de feitelijke uitkomst van de inschrijving. Hiertoe is in artikel 3.0, eerste
lid, aanhef en onderdeel a, URLB 2001 bepaald dat voor de werknemer die zich inschrijft voor de betreffende opkoop alleen die aandelen geacht worden verhandelbaar te worden die hij feitelijk op basis van de uitkomst van de inschrijving kan vervreemden. Dit
betekent ook dat als de gehele opkoop achteraf geen doorgang vindt omdat het totale aanbod van de werknemers die zich hebben ingeschreven niet toereikend is om tegemoet te komen aan de minimale vraag van de investeerder er geen aandelen verhandelbaar worden
geacht.
Voor de werknemer die ervoor kiest zich niet in te schrijven – en dus zelf actief de mogelijkheid om (een deel van) zijn aandelen te kunnen vervreemden aan zich voorbij laat gaan – is in artikel 3.0, eerste lid, aanhef en onderdeel b, URLB 2011 bepaald dat
geacht wordt verhandelbaar te worden hetgeen hij had kunnen vervreemden indien hij zich wél had ingeschreven onder de aanname dat elke werknemer die zich kon inschrijven dat ook heeft gedaan. Dit betreft het deel dat volgt uit de breuk van het maximaal op
te kopen aantal aandelen afgezet tegen het maximaal aan te bieden aantal aandelen van de werknemers die zich konden inschrijven. Ook voor deze werknemer geldt dat als de gehele opkoop achteraf geen doorgang vindt er geen aandelen verhandelbaar worden geacht.
Toepassing van artikel 3.0 URLB 2001 is overigens alleen aan de orde als het aandelenoptierecht van de werknemer waarbij de aandelen bij uitoefening daarvan zijn verkregen nog niet in de heffing is betrokken. Als de werknemer bijvoorbeeld gebruikmaakt van
de per 1 januari 2022 in te voeren keuzeregeling van artikel 10a, twaalfde lid, Wet LB 1964 wordt het aandelenoptierecht al in de heffing betrokken op het moment van uitoefening van dat aandelenoptierecht.
Bovenstaande wordt nader toegelicht aan de hand van het volgende gestileerde voorbeeld:
Stel er zijn 100 werknemers met ieder 50 aandelen die zij hebben verkregen bij uitoefening van een aandelenoptierecht dat nog niet in de heffing is betrokken. In totaal betreft dit dus 5.000 aandelen. Een investeerder wil 1.000 aandelen kopen. Dat is 1.000/5.000
= 20%. Elke werknemer kan voor 40% van zijn aandelen inschrijven, dat is voor 20 aandelen per werknemer. Als het aantal aangeboden aandelen hoger is dan de vraag, wordt er evenredig over de ingeschreven werknemers toegedeeld.
Er zijn verschillende situaties denkbaar:
1. 50 werknemers schrijven zich in, 50 niet. De 50 ingeschreven werknemers hebben samen 2.500 aandelen. Aangeboden zijn 50 x 20 = 1.000 aandelen. De vraag is 1.000 aandelen.
2. 70 werknemers schrijven zich in, 30 niet. De 70 ingeschreven werknemers hebben samen 3.500 aandelen. Aangeboden zijn 70 x 20 = 1.400 aandelen. De vraag is 1.000 aandelen.
3. 35 werknemers schrijven zich in, 65 niet. De 35 ingeschreven werknemers hebben samen 1.750 aandelen. Aangeboden zijn 35 x 20 = 700 aandelen. De vraag is 1.000 aandelen.
Uitwerking
1. De werknemer die zich heeft ingeschreven:
- heeft 40% van zijn aandelen, dus 20 aandelen aangeboden;
- kan als uitkomst van de inschrijving 1.000/2.500 = 40% van zijn aandelen vervreemden;
- Er worden 20 aandelen in de heffing betrokken.
De werknemer die zich niet heeft ingeschreven:
- heeft geen aandelen aangeboden;
- had als hij zich wel had ingeschreven, onder de aanname dat iedereen die zich kon inschrijven dat ook heeft gedaan, 1.000/5.000 = 20% van zijn aandelen kunnen vervreemden;
- Er worden 10 aandelen in de heffing betrokken.
2. De werknemer die zich heeft ingeschreven:
- heeft 40% van zijn aandelen, dus 20 aandelen aangeboden;
- kan als uitkomst van de inschrijving 1.000/3.500 = 28,6% van zijn aandelen vervreemden.
- Er worden 14 aandelen in de heffing betrokken.
De werknemer die zich niet heeft ingeschreven:
- heeft geen aandelen aangeboden;
- had als hij zich wel had ingeschreven, onder de aanname dat iedereen die zich kon inschrijven dat ook heeft gedaan, 1.000/5.000 = 20% van zijn aandelen kunnen vervreemden;
- Er worden 10 aandelen in de heffing betrokken.
3. De werknemer die zich heeft ingeschreven:
- heeft 40% van zijn aandelen, dus 20 aandelen aangeboden;
- kan als uitkomst van de inschrijving 700/1.750 = 40% van zijn aandelen vervreemden;
- Er worden 20 aandelen in de heffing betrokken.
De werknemer die zich niet heeft ingeschreven:
- heeft geen aandelen aangeboden;
- had als hij zich wel had ingeschreven, onder de aanname dat iedereen die zich kon inschrijven dat ook heeft gedaan, 1.000/5.000 = 20% van zijn aandelen kunnen vervreemden;
- Er worden 10 aandelen in de heffing betrokken.
Stel dat de investeerder de opkoop alleen wil laten plaatsvinden als hij ook daadwerkelijk 1.000 aandelen kan overnemen, zou de opkoop in situatie 3 uiteindelijk geen doorgang vinden. Er worden immers slechts 700 aandelen te koop aangeboden. In dat geval
wordt bij zowel de werknemer die zich heeft ingeschreven als bij de werknemer die zich niet heeft ingeschreven niets in de heffing betrokken. Bij de eerstgenoemde werknemer vanwege dat hij feitelijk als uitkomst van de inschrijving geen aandelen kan vervreemden.
Bij de laatstgenoemde werknemer vanwege het in die situatie in artikel 3.0, eerste lid, onderdeel b, URLB 2011 op nihil stellen van hetgeen hij had kunnen vervreemden.
Om vast te kunnen stellen welk deel van de aandelen op basis van artikel 3.0, eerste lid, URLB 2011 verhandelbaar wordt geacht, is in artikel 3.0, tweede lid, URLB 2011 vastgelegd welke gegevens de inhoudingsplichtige moet vastleggen en bij zijn loonadministratie
moet bewaren. Dit betreft het aanbod van de opkoop en de voorwaarden die hierbij worden gesteld, een beschrijving van het proces van inschrijving, de werknemers die kunnen deelnemen aan de inschrijving en voor welk deel van de aandelen en de uitkomsten van
de inschrijving dus wie zich daadwerkelijk hebben ingeschreven en welk deel van de aandelen zij feitelijk vervreemden.
Het gaat hierbij om gegevens waar de inhoudingsplichtige zelf al los van de belastingheffing over moet beschikken om het aanbod tot opkoop van een deel van de aandelen via inschrijving vorm te kunnen geven en uit te kunnen voeren. Dat deze gegevens vervolgens
mede ten behoeve van de belastingheffing bij de loonadministratie moeten worden bewaard, leidt dus niet tot aanvullende administratieve lasten.
Maatregel aandelenoptierechten
Huidige regeling
Een aandelenoptierecht wordt in de heffing betrokken op het moment dat de aandelenopties worden uitgeoefend. Daarna verlaten de bij uitoefening verkregen aandelen de loonsfeer en worden deze zolang deze in het bezit van de werknemer zijn in box 3 belast
binnen de vermogensrendementsheffing.
Beoogde regeling
Een aandelenoptierecht wordt in de heffing betrokken op het moment dat de bij uitoefening verkregen aandelen vervreemd kunnen worden (en dus verhandelbaar zijn). Daarna verlaten de aandelen de loonsfeer en worden deze zolang ze in het bezit van de werknemer
zijn in box 3 belast binnen de vermogensrendementsheffing.
Onder verhandelbaar zijn wordt verstaan het moment waarop eventuele vervreemdingsrestricties worden opgeheven en de betreffende werknemer zijn bij uitoefening verkregen aandelen kán vervreemden. Óf de werknemer ervoor kiest om daadwerkelijk te vervreemden
is niet van belang. Hiermee wordt het heffingsmoment geobjectiveerd en wordt langdurig uitstel van belastingheffing voorkomen.
Keuzeregeling
Op basis van de in te voeren keuzeregeling krijgt de werknemer de mogelijkheid om op het moment van uitoefening van de aandelenopties schriftelijk aan de inhoudingsplichtige kenbaar te maken dat hij kiest voor heffing op het moment van uitoefening. In dat
geval vindt heffing plaats conform de huidige regeling. De inhoudingsplichtige moet de schriftelijke keuze van de werknemer opnemen in zijn administratie en uiteraard op het moment van uitoefening de loonheffing inhouden en vervolgens afdragen. Als de keuze
niet, niet tijdig of op onjuiste wijze wordt gemaakt worden de aandelenopties in de heffing betrokken op basis van de hoofdregel bij het verhandelbaar worden van de bij uitoefening verkregen aandelen.
Situatie bij niet-beursgenoteerde ondernemingen
Beursgang
De bij uitoefening verkregen aandelen kunnen worden vervreemd op het moment waarop het bedrijf naar de beurs gaat en worden op dat moment in de heffing betrokken, tenzij na de beursgang nog verkooprestricties gelden. Dan is het moment waarop deze restricties
worden opgeheven het moment waarop de aandelen in de heffing worden betrokken, tenzij dit langer dan 5 jaar na de beursgang duurt. Voor zowel beursgenoteerde ondernemingen als voor aanvankelijk niet-beursgenoteerde ondernemingen na beursgang geldt dat aandelen
ondanks eventuele nog lopende vervreemdingsrestricties 5 jaar na verkrijging van de aandelen (beursgenoteerde onderneming) dan wel 5 jaar na beursgang (aanvankelijk niet-beursgenoteerde onderneming) geacht worden verhandelbaar te zijn en in de heffing worden
betrokken.
Overname bedrijf
Als sprake is van een aandelenfusie, een splitsing van een rechtspersoon, een fusie van een rechtspersoon of een overname van 50% of meer van de aandelen, geldt voor nog niet uitgeoefende aandelenoptierechten en bij uitoefening verkregen aandelen die nog
niet verhandelbaar zijn geworden dat de overname fiscaal geruisloos plaatsvindt. Opties A worden omgezet in opties B en aandelen A worden omgezet naar aandelen B. De opties B en aandelen B worden vervolgens in de heffing betrokken wanneer de bij uitoefening
verkregen aandelen vervreemd kunnen worden (tenzij op basis van de keuzeregeling sprake is van heffing bij uitoefening).
Opkoop deel aandelen
Voor de specifieke situatie waarin sprake is van opkoop van een deel van de aandelen door de inhoudingsplichtige of een externe investeerder waarbij werknemers op basis van inschrijving en pro-rata toedeling een deel van hun aandelen kunnen vervreemden geldt
een tegemoetkomende regeling. Dit aangezien het verhandelbaar worden van de aandelen (mate waarin) afhankelijk is van keuzes van meerdere werknemers en daarmee vooraf gekoppeld zijn aan bepaalde onzekere factoren die grotendeels buiten de invloedsfeer van
de betreffende werknemer liggen. Voor werknemers die deelnemen aan de opkoop (zich hebben ingeschreven) geldt dat alleen die aandelen in de heffing worden betrokken die zij feitelijk op basis van de uitkomst van de opkoopactie kunnen vervreemden. Voor deze
groep geldt voor deze specifieke situatie dan dus feitelijke vervreemding. Als de opkoop uiteindelijk niet doorgaat (bijvoorbeeld te weinig inschrijvingen) wordt er niets in de heffing betrokken. Werknemers die er zelf voor kiezen niet deel te nemen hebben
wel de mogelijkheid (gehad) om aandelen te vervreemden. Voor deze groep geldt dat het deel van de aandelen dat een werknemer had kunnen vervreemden als hij wel had deelgenomen – onder de aanname dat iedereen die de mogelijkheid had zou hebben ingeschreven
– in de heffing wordt betrokken. Dit betreft het deel dat volgt uit de breuk van het aantal op te kopen aandelen afgezet tegen het aantal in bezit zijnde aandelen van de werknemers die zich kunnen inschrijven. Het is immers een eigen individuele keuze van
de werknemer om van vervreemding af te zien. Als de opkoop niet doorgaat wordt ook bij deze werknemer niets in de heffing betrokken.
Mogelijkheid verkoop aan externe investeerder
Als voor bepaalde werknemers de vervreemdingsrestricties worden opgeheven worden de bij uitoefening verkregen aandelen op dat moment in de heffing betrokken. Dit staat los van (het slagen van) de inspanningen van de werknemer om een koper te vinden.