Vermoeden van onschuld en berekenen invorderingsrente over boete

maandag, 16 maart 2026

Publicatiedatum: 27/01/2022

Categorie: Formeel recht

Hoge Raad

Aard: jurisprudentie

Nummer: ECLI:NL:HR:2022:50, 21/00733

Vermoeden van onschuld en berekenen invorderingsrente over boete

Het EVRM waarborgt het recht op een eerlijk proces en het vermoeden van onschuld. Dat vermoeden houdt in dat iemand voor onschuldig wordt gehouden zolang zijn schuld niet is bewezen.

Met een beroep op het vermoeden van onschuld bestreed iemand de heffing van invorderingsrente over aan hem opgelegde boeten. De belanghebbende heeft aan hem opgelegde aanslagen en boeten in bezwaar, beroep en in hoger beroep bestreden met de stelling dat de inspecteur ten onrechte uitging van een verzwegen buitenlands vermogen. Aangezien ervan moest worden uitgegaan dat hij, afgezien van de door de inspecteur veronderstelde buitenlandse bankrekeningen, niet over de middelen beschikte om de aanslagen en de boeten te betalen, zou voldoening van de aanslagen en de boeten volgens de belanghebbende zijn neergekomen op prijsgeven van deze stelling en erkenning van schuld. Hof Den Bosch heeft geoordeeld dat de onschuldpresumptie van het EVRM niet zo ver gaat dat de invordering van niet onherroepelijk vaststaande boeten niet mogelijk is. Ook de omstandigheid dat de belanghebbende slechts door uitstel van betaling te vragen kon voorkomen dat hij zijn standpunten zou prijsgeven en dat betaling van de belastingschuld een bekentenis ten aanzien van het verzwegen vermogen zou impliceren, brengt volgens het hof niet mee dat het in rekening brengen van invorderingsrente tot een schending van het EVRM heeft geleid.

De Hoge Raad heeft het beroep in cassatie van de belanghebbende ongegrond verklaard. Toen invorderingsrente in rekening werd gebracht stond onherroepelijk vast dat de belanghebbende zich schuldig had gemaakt aan het feit ter zake waarvan de boeten zijn opgelegd. In zijn verweer tegen het in rekening brengen van de invorderingsrente over de boeten kan de belanghebbende zich daarom niet met succes beroepen op de onschuldpresumptie, ook al is de invorderingsrente berekend vanaf het tijdstip waarop de boeten invorderbaar waren.

ECLI:NL:HR:2022:50

Instantie Hoge Raad

Datum uitspraak 21-01-2022

Datum publicatie 21-01-2022

Zaaknummer 21/00733

Formele relaties In cassatie op : ECLI:NL:GHSHE:2020:4060

Rechtsgebieden Belastingrecht

Bijzondere kenmerken cassatie

Inhoudsindicatie Bestuurlijke boete; invorderingsrente; onschuldpresumptie; artikel 6 EVRM; artikel 28 Invorderingswet 1990; verzet het vermoeden van onschuld zich ertegen dat invorderingsrente in rekening wordt gebracht, berekend over een periode waarin de boete nog niet onherroepelijk vaststond?

Vindplaatsen Rechtspraak.nl; Viditax (FutD), 21-1-2022; V-N Vandaag 2022/157; FutD 2022-0265

Uitspraak

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

BELASTINGKAMER

Nummer 21/00733

Datum 21 januari 2022

ARREST in de zaak van [X] te [Z] (hierna: belanghebbende) tegen de STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof 's-Hertogenbosch van 31 december 2020, nr. 20/001121, op het hoger beroep van belanghebbende tegen een uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant (nr. BRE 18/2480) betreffende een ten aanzien van belanghebbende gegeven beschikking inzake invorderingsrente.

1 Geding in cassatie

Belanghebbende, vertegenwoordigd door G.J.M.E. de Bont en D.J.E. de Kruif, heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld. Het beroepschrift in cassatie is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.

De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [P], heeft een verweerschrift ingediend.

Namens belanghebbende is de zaak toegelicht door G.J.M.E. de Bont en D.J.E. de Kruif, advocaten te Amsterdam.

2 Uitgangspunten in cassatie

2.1

Aan belanghebbende zijn over een reeks van jaren navorderingsaanslagen en vergrijpboeten (hierna: de aanslagen en de boeten) opgelegd in verband met verzwegen buitenlandse bankrekeningen.

In bezwaar, beroep, en hoger beroep heeft belanghebbende de aanslagen bestreden met (onder meer) de stelling dat de Inspecteur ten onrechte ervan uitging dat die buitenlandse bankrekeningen belanghebbende toebehoorden.

Als gevolg van een op 6 december 2013 uitgesproken arrest van de Hoge Raad zijn de aanslagen en de (in hoger beroep verminderde) boeten onherroepelijk geworden.

2.2

Op 23 december 2013 heeft belanghebbende ter voldoening van de aanslagen en de boeten diverse bedragen betaald, in totaal € 2.438.324.

Bij beschikking gedagtekend 4 maart 2014 heeft de Ontvanger belanghebbende € 633.519 invorderingsrente in rekening gebracht.

2.3

Bij het Hof was, voor zover voor beoordeling van de middelen van belang, in geschil of de invorderingsrente terecht en naar het juiste bedrag in rekening is gebracht. Met name was in geschil de periode waarover de invorderingsrente per belastingaanslag en boetebeschikking moet worden berekend. De Ontvanger stelde zich op het standpunt dat de renteperiode telkens is aangevangen op de vervaldag van de in artikel 9 Invorderingswet 1990 gestelde termijn. Belanghebbende heeft dit bestreden met de stelling dat de renteperiode aanvangt op het moment waarop de aanslagen en boeten onherroepelijk zijn komen vast te staan.

2.4

Voorts heeft belanghebbende gesteld dat de wijze van berekening van invorderingsrente, voor zover die de boeten betreft, in dit geval inbreuk maakt op het recht op een eerlijk proces in de zin van artikel 6 EVRM, met name op het vermoeden van onschuld dat het tweede lid van deze bepaling beoogt te waarborgen. Daartoe voerde belanghebbende aan dat hij de aanslagen en de boeten in bezwaar, beroep en in hoger beroep heeft bestreden met de stelling dat de Inspecteur ten onrechte uitging van een verzwegen buitenlands vermogen. Aangezien ervan moest worden uitgegaan dat belanghebbende, afgezien van de door de Inspecteur veronderstelde buitenlandse bankrekeningen, niet over de middelen beschikte om de aanslagen en de boeten te betalen, zou voldoening van de aanslagen en de boeten zijn neergekomen op prijsgeven van deze stelling, zo betoogde belanghebbende.

2.5.1

Het Hof heeft geoordeeld dat de in artikel 6, lid 2, EVRM neergelegde onschuldpresumptie niet zo ver gaat dat de invordering van niet onherroepelijk vaststaande boeten niet mogelijk is.

2.5.2

Voorts heeft het Hof geoordeeld dat ook de omstandigheid dat belanghebbende slechts door uitstel van betaling te vragen kon voorkomen dat hij zijn standpunten zou prijsgeven en dat betaling van de belastingschuld een bekentenis ten aanzien van het verzwegen vermogen zou impliceren, niet meebrengt dat het in rekening brengen van invorderingsrente tot schending van artikel 6, lid 2, EVRM heeft geleid.

3 Beoordeling van de middelen

3.1

Het eerste middel is gericht tegen het hiervoor in 2.5.1 weergegeven oordeel van het Hof, en het faalt. Dat oordeel vindt steun in het door het Hof aangehaalde arrest van de Hoge Raad en in een arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.2

3.2

Het tweede middel is gericht tegen het hiervoor in 2.5.2 weergegeven oordeel van het Hof. Ook dit middel faalt. In de overwegingen van het Hof ligt besloten dat het recht van belanghebbende zichzelf niet te hoeven incrimineren voldoende was gewaarborgd door de mogelijkheid ter zake van de boeten uitstel van betaling te vragen totdat de boetebeschikkingen onherroepelijk zouden worden. Dat uitgangspunt is juist, waaraan niet afdoet dat over de met de boeten gemoeide bedragen invorderingsrente in rekening is gebracht, berekend vanaf het tijdstip waarop de boeten volgens de Invorderingswet 1990 invorderbaar waren. Toen die invorderingsrente in rekening werd gebracht stond onherroepelijk vast dat belanghebbende zich schuldig had gemaakt aan het feit ter zake waarvan de boeten zijn opgelegd. In zijn verweer tegen het in rekening brengen van die invorderingsrente kan belanghebbende zich reeds daarom niet met succes beroepen op de onschuldpresumptie.

3.3

Het hiervoor overwogene leidt tot de slotsom dat het beroep in cassatie ongegrond moet worden verklaard.

4 Proceskosten

De Hoge Raad ziet geen aanleiding voor een veroordeling in de proceskosten.

5 Beslissing

De Hoge Raad verklaart het beroep in cassatie ongegrond.

Dit arrest is gewezen door de vice-president R.J. Koopman als voorzitter, en de raadsheren J. Wortel, A.F.M.Q. Beukers-van Dooren, M.T. Boerlage en P.A.G.M. Cools, in tegenwoordigheid van de waarnemend griffier F. Treuren, en in het openbaar uitgesproken op 21 januari 2022.

1 ECLI:NL:GHSHE:2020:4060.

2 HR 9 oktober 1996, ECLI:NL:HR:1996:AA2050 en EHRM 23 juli 2002, ECLI:CE:ECHR:2002:0723JUD003698597, overweging 118.