Plannen staatssecretaris van Financiën

De staatssecretaris van Financiën heeft in een brief aan de Tweede Kamer zijn plannen voor deze kabinetsperiode geschetst. De brief bevat ook een planning van fiscale wetsvoorstellen. Daaraan ontlenen wij het volgende.

In het Belastingplan 2023 worden regelingen opgenomen als het afbouwen van de vrijstelling van bpm voor bestelauto’s van ondernemers, het verbeteren van de bedrijfsopvolgingsregeling en het afschaffen van de middelingsregeling en het verlagen van de zelfstandigenaftrek. Het Belastingplan 2023 zal verder veranderingen omvatten voor het belasten van verhuurd vastgoed in box 3, een verhoging van het heffingvrije vermogen in box 3, de afschaffing van de schenkingsvrijstelling voor de eigen woning en een verhoging van het algemene tarief van de overdrachtsbelasting van 8 naar 9%.

De huidige inkomensafhankelijke combinatiekorting zal worden uitgefaseerd. Dat zal worden opgenomen in het Belastingplan 2023 of 2024 of in de Fiscale verzamelwet 2024. Een verhoging van de onbelaste reiskostenvergoeding is te verwachten in het Belastingplan 2024 of de Fiscale verzamelwet 2024.

De aangekondigde verhoging van het maximumbedrag in het wetsvoorstel excessief lenen van de eigen bv van € 500.000 naar € 700.000 wordt verwerkt in een nota van wijziging op het reeds ingediende wetsvoorstel.
De omvorming van het stelsel van belastingheffing in box 3 naar een heffing op basis van het werkelijk behaalde rendement zal in een afzonderlijk wetsvoorstel worden gegoten.

Voorzitter van de Tweede Kamer

der Staten-Generaal

Postbus 20017

2500 EA Den Haag

Datum 16 februari 2022

Betreft Beleidsprioriteiten Staatssecretaris van Financiën - Fiscaliteit en Belastingdienst

Ons kenmerk 2022-0000047564

Geachte Voorzitter,

In deze brief schets ik mijn plannen voor deze kabinetsperiode en informeer ik u over de verwachte planning van de fiscale wetsvoorstellen. Daarbij ga ik eerst in op de prioriteiten voor de Belastingdienst, waarna ik de prioriteiten op het terrein van het fiscale beleid nader toelicht.

In het constituerend beraad is ten aanzien de portefeuilleverdeling afgesproken dat ik verantwoordelijk ben voor:

· Fiscale aangelegenheden en alle aangelegenheden met betrekking tot de Belastingdienst;

· Financiële verhoudingen tussen het Rijk en de decentrale overheden;

· Exportkredietverzekeringen en –faciliteiten;

· Holland Casino en Nederlandse loterij – Muntwezen;

· Domeinen Roerende Zaken.

Prioriteiten voor de uitvoering

Het coalitieakkoord bevat een grote opdracht voor het verbeteren van de relatie tussen burger en overheid en het herstel van vertrouwen. Het vertrouwen van de samenleving dat de Belastingdienst zijn maatschappelijke taak zorgvuldig en verantwoordelijk uitvoert, is onder druk komen te staan. Samen met de Belastingdienst werk ik de komende jaren aan het terugwinnen van dit vertrouwen. Uitgangspunt daarbij is dat de Belastingdienst burgers en bedrijven centraal stelt en hierbij werkt aan snelle, betrouwbare en zorgvuldige behandeling, deskundige en persoonlijke ondersteuning en effectief toezicht en fraudebestrijding. Een belangrijke voorwaarde daarvoor is dat de basis van de organisatie op orde is, bijvoorbeeld de ICT, en natuurlijk ook dat de Belastingdienst rechtstatelijk handelt zoals bij de zorgvuldige omgang met persoonsgegevens. Belangrijk voor het terugwinnen van vertrouwen is ook dat wij openstaan voor signalen en dat gemaakte fouten erkent en opgelost worden. Dit betekent bijvoorbeeld dat het recht doen aan de benadeelden van de Fraude Signaleringsvoorziening een belangrijke prioriteit is voor komende periode.

Om in deze kabinetsperiode bovenstaande ambities te realiseren is een stabiele koers noodzakelijk. In het jaarplan 2022 Belastingdienst dat ik uw Kamer op 31 januari jl.1 heb verstuurd, bouw ik daarom voort op de koers die afgelopen periode is ingezet. In de bijlage kunt u een overzicht vinden van de activiteiten, onder meer volgend uit het coalitieakkoord, waarmee ik komende jaren stap voor stap werk aan een betere relatie tussen de samenleving en de Belastingdienst.

Met de grote uitdagingen waar de Belastingdienst voor staat hecht ik eraan ook het belang van toezicht en fraudebestrijding afzonderlijk te benoemen. Met toezicht beogen we de naleving te bevorderen, zodat het wettelijk verschuldigde belastinggeld in de staatskas belandt. Uw Kamer heeft zorgen geuit over de afname van het toezicht achteraf. In mijn brief van 31 januari jl. heb ik u bericht met een actieplan te komen, hierover wordt u dit voorjaar geïnformeerd.

Het Kabinet heeft tevens extra middelen ter beschikking gesteld voor intensivering van de ondermijningsaanpak. De aanpak van ondermijnende criminaliteit wordt gecoördineerd door de minister van Justitie en Veiligheid. De Belastingdienst/FIOD draagt bij aan deze aanpak van ondermijning door onder meer fiscale expertise en informatie in te brengen.

Een belangrijk aspect bij de uitvoerbaarheid is de samenloop tussen beleidsvoorstellen en de inpassing in de ICT-systemen. Het is essentieel dat de ICT van de Belastingdienst structureel wordt gemoderniseerd. Dit is een belangrijke randvoorwaarde om wendbaarder te worden. Deze wendbaarheid is nodig om nu en in de toekomst nieuw beleid te kunnen uitvoeren en in te spelen op wensen van de maatschappij. Er wordt periodiek het gesprek gevoerd en keuzes gemaakt over de prioriteiten. Hierbij wordt verder gewerkt aan integrale overzichten, zodat deze keuzes steeds beter onderbouwd gemaakt kunnen worden. Voor het IV-portfolio geldt dat er sprake is van een periodieke herijking. Een stabiele financiering is daarbij van belang. Er wordt nog gesproken over de invulling van de gelden uit het coalitieakkoord. Ik informeer uw Kamer op een later moment over de invulling van deze gelden voor bijvoorbeeld de benodigde of aanvullende capaciteit voor de ICT en toezicht. Minder capaciteit zou betekenen dat het op orde krijgen van de Belastingdienst-ICT en/of het realiseren van de beleidsagenda kan vertragen. Daarbij zijn er diverse dossiers voor het herstel van het verleden die de komende periode veel impact kunnen hebben op de capaciteit van de Belastingdienst, zoals de Fraude Signalering Voorziening en de minnelijke schuldsanering, de rechterlijke uitspraak over box 3 en de ondersteuning tijdens COVID-19. Het is tevens belangrijk om te markeren dat de Belastingdienst een grote diversiteit aan taken uitvoert die de beleidsterreinen raken van alle departementen. De samenwerking tussen alle departementen en de Belastingdienst zal daarom verder worden versterkt.

Prioriteiten voor beleid

Ik voorzie in het verlengde van het coalitieakkoord vijf belangrijke beleidsthema’s voor de komende kabinetsperiode: 1) Klimaat, 2) Ondernemen, 3) Inkomen en arbeid, 4) Vermogen en 5) Wonen en gezondheid.

1. Het thema klimaat speelt met de aanscherping van onze ambities rond klimaatbeleid en de oprichting van een omvangrijk klimaat- en transitiefonds een centrale rol in deze kabinetsperiode. Een internationale aanpak is daarbij het meest effectief; vandaar dat dit kabinet blij is met het Fit for 55-pakket van de Europese Commissie. Dit kabinet zet fiscale maatregelen in op het terrein van klimaat met als doel het reduceren van de CO2-emissies en het stimuleren van gedragsaanpassingen. De fiscale klimaatmaatregelen zullen in samenhang met de andere klimaatmaatregelen en in samenwerking met de vakdepartementen en de Minister voor Klimaat en Energie worden uitgewerkt. Daarbij vind ik het belangrijk dat iedereen, zowel het bedrijfsleven als de consument, eerlijk zijn steentje bijdraagt, waarbij er tegelijk oog moet zijn voor de betaalbaarheid van de transitie.

Tevens ga ik dit jaar verder met vergroening van de exportkredietverzekeringen en de uitwerking van de COP26-verklaring t.a.v. publieke steun voor fossiele transacties. Voor het laatste onderdeel loopt er een traject met stakeholders. In maart 2022 zal ik een eerste rapportage van dit proces met u delen. Voorts zal ik naast de jaarlijkse exportkredietverzekeringenmonitor, de evaluatie van het MVO-beleid en de evaluatie van het anti-omkopingsbeleid met u delen.

1. Het tweede thema is ondernemen. Nederland heeft een aantrekkelijk ondernemersklimaat met sterke (innovatieve) clusters waarin het ook voor internationaal opererende bedrijven aantrekkelijk is om zich te vestigen. Ik wil hieraan blijven werken, samen met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het kabinet wil dat vooral bereiken door het groei- en innovatief vermogen van bedrijven, van mkb-ondernemers tot aan grote internationale bedrijven, te versterken en een stabiel en voorspelbaar ondernemingsklimaat te bieden. Tegelijk zijn de afgelopen jaren veel stappen gezet om belastingontwijking tegen te gaan. Hier gaan we mee door. Onder andere door in Europees en internationaal verband afspraken te maken en te zorgen dat deze afspraken omgezet worden in nationale wetgeving. Ook in de verdragen die Nederland sluit met andere landen wordt scherp gekeken naar de aanpak van belastingontwijking. Samen met de minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking werk ik aan de versterking van de belastingheffing in ontwikkelingslanden.

2. Het derde thema is de arbeidsmarkt en het inkomen van alle inwoners in Nederland. Het kabinet streeft over de kabinetsperiode heen naar een evenwichtig en gemiddeld positief koopkrachtbeeld voor iedereen. Samen met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid geef ik invulling aan de beoogde lastenverlichting van 3 miljard euro. Tevens vind ik het van belang voor een goed werkende arbeidsmarkt om de situaties van werknemers en zelfstandigen ook op fiscaal vlak evenwichtiger te maken.

3. Het vierde thema is vermogen. Zowel de omgang met het arrest van de Hoge Raad over het huidige stelsel van box 3 als de introductie van een belasting over werkelijk vermogensrendement eisen veel aandacht op dit terrein. In het coalitieakkoord zijn ook afspraken gemaakt over box 2. Daarnaast wordt onderzocht hoe de fiscale bedrijfsopvolgingsfaciliteiten kunnen worden verbeterd en oneigenlijk gebruik hiervan kan worden tegengegaan. Verder is tijdens het debat over de regeringsverklaring toegezegd om nog voor de zomer van 2022 – als het interdepartementale beleidsonderzoek naar vermogensverdeling is afgerond – met een bredere reactie op de vermogensongelijkheid in Nederland te komen. Ik zal bezien of deze perspectieven kunnen worden betrokken bij de bovengenoemde trajecten.

4. Tot slot het thema wonen en gezondheid. Juist nu is duidelijk hoe belangrijk een goede leefomgeving en levensstijl is. Fiscale maatregelen kunnen een belangrijke rol spelen om mensen te helpen een geschikte woning te vinden, gezond gedrag te stimuleren en ongezond gedrag te ontmoedigen. Het coalitieakkoord bevat een aantal concrete fiscale maatregelen die beogen om hieraan bij te dragen. Zo wordt de verhuurderheffing afgeschaft, de tabaksaccijns verhoogd en onderzoek gedaan naar een belasting op suiker. Hierbij zal ik nauw samenwerken met de ministers voor Volkshuisvesting en Ruimte Ordening en Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Naast deze beleidsthema’s heb ik de ambitie om de eerste stappen te zetten voor vereenvoudiging en hervorming van het belastingstelsel. In de bijlage is een nadere planning opgenomen van de maatregelen uit het coalitieakkoord en wetstrajecten.

Het kabinet zet in op het herstellen van vertrouwen tussen burger en overheid en op het versterken van de uitvoeringsorganisaties van de overheid. Dat gebeurt onder meer door het voortzetten van het programma Werken aan uitvoering, door wetten te beoordelen op eenvoud, menselijke maat en uitvoering en door het opzetten van een laagdrempelige, onafhankelijke fiscale rechtshulp. Het realiseren van deze ambities vraagt om nauwe wisselwerking tussen uw Kamer, beleid en uitvoering, waarin ruimte is voor het goede gesprek over inzichten in de samenloop en prioritering van maatregelen en de effecten hiervan voor burgers en bedrijven en de uitvoering.

Hoogachtend,

de staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst

Marnix L.A. van Rij

Bijlage 1 - Beleidsprioriteiten fiscaal beleid

De maatregelen uit het coalitieakkoord staan hierna onderverdeeld in bovenstaande vijf thema’s. Daarbij is ook aangegeven in welk wetstraject deze maatregelen terechtkomen en wanneer het desbetreffende wetsvoorstel wordt ingediend. Voor drie maatregelen geldt dat zij zowel effecten voor het vermogen als de woningmarkt hebben en daarom bij beide thema’s staan opgenomen. Daarnaast is een overzicht van reeds lopende en toekomstige wetstrajecten met een oorsprong buiten het coalitieakkoord opgenomen.2 Uiteraard geldt dat nog aan de wetgeving gewerkt wordt en er nog zaken kunnen wijzigen.

Bij het toewijzen van maatregelen aan een bepaald wetstraject is rekening gehouden met de spreiding van wetgeving. Daarbij heb ik de volgende uitgangspunten gehanteerd:

Beleidsmatig grote maatregelen krijgen een zelfstandig wetstraject;

Meer technische en kleinere maatregelen worden opgenomen in de Fiscale verzamelwet, die als zelfstandig wetstraject met een reguliere behandeltermijn wordt ingediend in het voorjaar; en

Maatregelen komen in het pakket Belastingplan indien noodzakelijk, bijvoorbeeld vanwege budgettaire aspecten, Europeesrechtelijke verplichtingen of de reparatie van wetgeving na een rechterlijke uitspraak. Dit geldt ook voor het Belastingplan 2023.

Overzicht maatregelen coalitieakkoord gekoppeld aan wetstraject

Tabel 1: Beleidsthema Klimaat

Maatregel

Wetstraject

Introduceren systeem betalen naar gebruik

Zelfstandig wetstraject

Aanscherpen CO2-heffing industrie

Belastingplan 2023

Introduceren minimum CO2-prijs industrie

Belastingplan 2023

Aanpassen tariefstructuur energiebelasting voor glas/elektra (onderdeel 1 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

Verlagen tarief ODE 2e en 3e schijf (onderdeel 2 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

Gebruik envelop Hermans (onderdeel 3 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

Schuif energiebelasting 1e schijf (onderdeel 4 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

Compensatie energierekening groen gas (onderdeel 5 van 5 samenhangende maatregelen)

Belastingplan 2023

Loslaten koppeling SDE/ODE i.r.t. energiebelasting

Belastingplan 2023

10.

Afbouwen vrijstelling bpm bestelauto’s ondernemers

Belastingplan 2023

11.

Verhogen vliegbelasting

Belastingplan 2023

12.

Afschaffen vrijstellingen voor mineralogische en metallurgische procedés

Belastingplan 2024

13.

Beperken inputvrijstelling elektriciteitsopwekking wkk

Belastingplan 2024

14.

Afschaffen verlaagd tarief glastuinbouw

Belastingplan 2024

15.

Verhogen budget EIA

Geen wetgeving nodig

16.

Verhogen budget MIA/VAMIL

Geen wetgeving nodig

Tabel 2: Beleidsthema Ondernemen

Maatregel

Wetstraject

Verbeteringen om bedrijfsopvolgingsregeling eenvoudiger en eerlijker te maken terwijl tegelijk oneigenlijk gebruik wordt tegengegaan

Zelfstandig wetstraject met indiening in 2023 (met uitwijkmogelijkheid naar Belastingplan 2024)

Implementatie internationale/Europese afspraken Pijler 2

Belastingplan 2023

Afschaffen middelingsregeling

Belastingplan 2023

Tabel 3: Beleidsthema Inkomen en arbeid

Maatregel

Wetstraject

Pakket lastenverlichting

Kabinetsperiode via Belastingplannen

Zelfstandigenaftrek verlagen

Belastingplan 2023

Uitfaseren inkomensafhankelijke combinatiekorting

Belastingplan 2023, Belastingplan 2024 of Fiscale verzamelwet 2024

Verhogen onbelaste reiskostenvergoeding

Belastingplan 2024 of Fiscale verzamelwet 2024

Tabel 4: Beleidsthema Vermogen

Maatregel

Wetstraject

Verhoging maximumbedrag € 500.000 naar € 700.000 in wetsvoorstel excessief lenen

Reeds als zelfstandig wetstraject ingediend, verhoging volgt via nota van wijziging

Heffing op werkelijk rendement in box 3

Zelfstandig wetstraject

Belasten verhuurd vastgoed box 3 (leegwaarderatio)

Belastingplan 2023

Verhogen heffingsvrij vermogen box 3

Belastingplan 2023

Afschaffen schenkingsvrijstelling eigen woning

Belastingplan 2023 (inwerkingtreding per 1/1/24)

Algemeen tarief overdrachtsbelasting naar 9%

Belastingplan 2023

Tabel 5: Beleidsthema Wonen en gezondheid

Maatregel

Wetstraject

Afschaffen verhuurderheffing

Zelfstandig wetstraject onder verantwoordelijkheid BZK

Belasten verhuurd vastgoed box 3 (leegwaarderatio)

Belastingplan 2023

Afschaffen schenkingsvrijstelling eigen woning

Belastingplan 2023 (inwerkingtreding per 1/1/24)

Algemeen tarief overdrachtsbelasting naar 9%

Belastingplan 2023

Verhoging tabaksaccijns naar € 10,- per pakje in 2 stappen

Belastingplan 2023 (beide verhogingen)

Aanscherpen verbruiksbelasting niet-alcoholische dranken (stap 1: verhoging tarief per 2023 + stap 2 uitzondering mineraalwater per 2024)

Belastingplan 2023 (beide wetgevingsstappen

Overzicht lopende en toekomstige wetstrajecten los van coalitieakkoord

Aanhangig wetsvoorstel

Fase

Aanpassing fiscale regeling aandelenoptierechten

TK (laatste stap wetgevingsoverleg)

Afbouwen salderingsregeling voor kleinverbruikers

TK (laatste stap Nota n.a.v. verslag)

Delegatiebepalingen tegemoetkoming schrijnende gevallen (waaronder FSV)

TK (aangehouden bij stemmingen)

CO2-minimumprijs elektriciteit

EK (laatste stap Memorie van Antwoord)

Nog in te dienen wetsvoorstellen

Verwachte indiening

Spoedwetgeving n.a.v. arrest m.b.t. box 3

Q3 (mogelijk onderdeel pakket Belastingplan)

Fiscale verzamelwet 2023

Q1-2 2022

Nederlandse implementatie DAC7

Q2-3 2022

Implementatie PSP-richtlijn (btw)

Q3-4 2022

Implementatie SME-richtlijn

Q3-4 2022

Implementatie internationale/Europese afspraken Pijler 1

Q3-4 2022

Wet waarborgen gegevensverwerking Belastingdienst, Toeslagen en Douane

Q1-2 2023

Aanpassen systematiek informatiebeschikking

Q1-2 2023

Fiscale verzamelwet 2024

Q1-2 2023

Kwalificatie (buitenlandse) rechtsvormen3

Q3 2023

1 Kamerstukken II 2021-2022, 31 066, nr. 958 (Jaarplan 2022 Belastingdienst | Tweede Kamer der Staten-Generaal)

2 De bilaterale belastingverdragen die Nederland sluit met andere landen zijn niet in het overzicht opgenomen. Het verloop van de onderhandelingen, en daarmee de timing van het starten van de goedkeuringsprocedure, zijn namelijk op voorhand lastig in te schatten. In mijn brief van 1 februari jl. (2022Z01581) heb ik uw Kamer apart geïnformeerd over de stand van zaken bij lopende verdragsonderhandelingen en het onderhandelplan voor 2022.

3 In verband met de herprioritering van andere reeds lopende en aanstaande wetsvoorstellen is ervoor gekozen om de indiening van dit wetsvoorstel met een jaar uit te stellen.