Transparantere jaarrekening en minder lasten door verplicht digitaal indienen
Nieuwsbericht | 27-05-2022 | 09:00
Alle bedrijven met een rechtspersoonlijkheid gaan digitaal hun jaarrekening via Standard Business Reporting (SBR) deponeren. Na de micro, kleine en middelgrote ondernemingen wil het kabinet nu ook de 2.500 grootste Nederlandse rechtspersonen verplichten
hun jaarrekening zo aan te bieden. Deze eenduidigheid brengt gemak voor ondernemers, verbetert de kwaliteit van de rapportages, vermindert fouten, leidt tot meer transparantie én zorgt ook nog voor een besparing op administratieve lasten voor het bedrijfsleven
van jaarlijks € 8,4 miljoen.
De openbare internetconsultatie voor de wijziging van het Besluit elektronische deponering handelsregister is vandaag door minister Micky Adriaansens (Economische Zaken en Klimaat) gestart. Relevante partijen zoals de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ),
de Nederlandse Beroepsorganisatie voor Accountants (NBA), softwareleveranciers, VNO-NCW en de Kamer van Koophandel (KvK) werken samen met het ministerie van EZK aan het vormgeven van het besluit. Deze wijziging zorgt er voor dat alleen de manier van indienen
verandert, niet de inhoud van of de toegang tot bedrijfsgegevens.
Minister Micky Adriaansens (EZK): “De overheid moet zich zoveel mogelijk inspannen om regeldruk te verminderen en de tijd die ondernemers met verplichtingen kwijt zijn zo efficiënt mogelijk te maken. De digitaliseringsslag met het eenduidig indienen van
jaarrekeningen is een goed voorbeeld van kleine beetjes die ons ondernemersklimaat en dus onze economie helpen. En het levert ook nog eens op dat informatie toegankelijker en transparanter is voor ondernemers.”
Verwachte verplichting voor categorie ‘groot’ vanaf 2023
SBR is de nationale standaard voor de digitale uitwisseling van alle bedrijfsmatige rapportages, zoals jaarrekeningen, vastgoedtaxaties en belastingaangiftes. Bedrijven in bedrijfsklasse micro en klein deponeren al sinds boekjaar 2016 verplicht via SBR,
de bedrijfsklasse middelgroot doet dit vanaf boekjaar 2017. De laatste bedrijfsklasse, grote rechtspersonen, zal naar verwachting vanaf boekjaar 2023 de jaarrekening via SBR deponeren. In de groep ‘groot’ vallen straks ongeveer 2.500 bedrijven met een activawaarde
van meer dan €20 miljoen of een netto-omzet van meer dan € 40 miljoen of die meer dan 250 werknemers hebben.
Over heel 2021 zijn er ruim 835.000 deponeringen via SBR geweest. Via Europese wetgeving zijn beursgenoteerde bedrijven (Effecten Uitgevende Instellingen) verplicht om elektronisch te deponeren via de AFM met ingang vanaf boekjaar 2021.
De internetconsultatie van de wijziging van deze Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) staat open voor reacties tot en met 24 juni 2022. De AMvB wordt
vervolgens na akkoord van de ministerraad naar de Raad van State gestuurd voor advies.
Besluit van ……… tot wijziging van het Besluit elektronische deponering handelsregister in verband met de uitbreiding van de verplichting tot elektronisch deponeren
(11 mei 2022)
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister van Economische Zaken en Klimaat van …………, nr. WJZ………….;
Gelet op artikel 19a van de Handelsregisterwet;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van ………. nr. ………..);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Economische Zaken en Klimaat van ………, nr. WJZ……….;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Artikel I
Het Besluit elektronische deponering handelsregister wordt als volgt gewijzigd:
A
Aan artikel 2 wordt een nieuw lid toegevoegd, luidende:
3. Een rechtspersoon waarop de artikelen 395a, eerste lid, 396, eerste lid, of 397, eerste lid, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, niet van toepassing zijn, deponeert de bescheiden, bedoeld in artikel 3, langs elektronische weg via SBR, te beginnen met
de bescheiden die zien op het boekjaar ingaande op of na 1 januari 2023.
B
Artikel 3 komt te luiden:
Artikel 3
Dit besluit is van toepassing op de bescheiden die op grond van artikelen 394 en 408 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, en, voor zover het betreft de jaarrekening, de accountantsverklaring en het bestuursverslag, op de bescheiden die op grond van artikel
403 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek bij het handelsregister gedeponeerd worden.
C
Artikel 4 komt te luiden:
Artikel 4
Artikel 2 is niet van toepassing op een uitgevende instelling.
D
In artikel 5, eerste lid, vervalt “rechtspersonen als bedoeld in artikel 2, eerste lid,”.
Artikel II
Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
Besluit van ……… tot wijziging van het Besluit elektronische deponering handelsregister in verband met de uitbreiding van de verplichting tot elektronisch deponeren
NOTA VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Aanleiding en doel
Inleiding
Met de Wet van 9 december 2015 tot wijziging van de Handelsregisterwet 2007, het Burgerlijk Wetboek en de Wet op de formeel buitenlandse vennootschappen in verband met deponering van bescheiden in het handelsregister langs elektronische weg (Stb. 2015, 505),
is het proces in gang gezet om het beginsel van nevenschikking – vrije keuze voor het gebruik van de papieren weg of een opengestelde elektronische weg – voor het deponeren van de jaarrekening in het handelsregister af te schaffen. Met die wetswijziging is
in de Handelsregisterwet 2007 een nieuw artikel 19a opgenomen, waarin de rechtsgrondslag staat voor verplichte deponering langs elektronische weg op een bij algemene maatregel van bestuur voorgeschreven wijze. Het elektronisch deponeren via de zogenaamde Standard
Business Reporting (SBR) is sindsdien stapsgewijs ingevoerd.
Op grond van het Besluit elektronische deponering handelsregister deponeren micro, kleine en middelgrote rechtspersonen reeds via SBR. Het onderhavige besluit regelt dat ook grote rechtspersonen verplicht zijn de jaarrekening, het jaarverslag en de overige
gegevens (hierna tezamen aangeduid als de jaarrapportage) elektronisch via SBR te deponeren. De uitzonderingen op de verplichting voor elektronisch deponeren via SBR, die voor een aantal categorieën rechtspersonen in artikel 4 van het Besluit elektronische
deponering handelsregister stonden, zijn grotendeels geschrapt. De SBR standaard is aangepast om ook het deponeren van een jaarrekening in het Europese formaat via SBR mogelijk te maken, om te voorkomen dat bij inwerkingtreding van komende Europese regelgeving
op een ander formaat moet worden overgestapt.
Verplichting voor grote rechtspersonen om via SBR hun jaarrapportage te deponeren
Grote rechtspersonen kregen uitstel van verplichte elektronische deponering van de jaarrapportage via SBR, zoals die voor micro en kleine ondernemingen werd ingevoerd. De reden was dat veel grote ondernemingen in hun jaarverslaggeving beursvennootschappen
volgen en het dus voor de hand lag de verplichting voor grote rechtspersonen te laten volgen op de verplichting voor beursvennootschappen. Inmiddels is dat Europese formaat, het European Single Electronic Format (ESEF), ingevoerd voor uitgevende instellingen
(verordening (EU) 2019/8151). Uitgevende instellingen moeten vanaf boekjaar 2021 hun jaarrekening in dit formaat deponeren.
Opheffen van de uitzonderingen
In het Besluit elektronische deponering handelsregister zijn indertijd enkele categorieën van rechtspersonen uitgezonderd van de verplichting om elektronisch via SBR te deponeren. Dat waren de rechtspersonen die een jaarrekening deponeren op een buitenlandse
grondslag, omdat er voor hen geen taxonomie beschikbaar is. Verder waren grote rechtspersonen en hun middelgrote dochterondernemingen uitgezonderd, in afwachting van de vaststelling van het Europese formaat waarin uitgevende instellingen hun jaarrekening zou
moeten deponeren. Met dit Europese formaat wordt het ook mogelijk om een jaarrekening op buitenlandse grondslag te deponeren. Daarmee vervalt de reden voor de uitzondering voor de betreffende rechtspersonen. De uitzondering op het deponeren via SBR is alleen
nog gehandhaafd voor uitgevende instellingen als bedoeld in artikel 1:1 van de Wet op het financieel toezicht. Zij deponeren via de Autoriteit Financiële Markten.
Uitbreiding van SBR met het Europese formaat
Omdat er in Europa ontwikkelingen zijn die meer rechtspersonen dan uitgevende instellingen gaan verplichten het Europese formaat te gebruiken, krijgt iedere rechtspersoon die bij de KVK de jaarrapportage deponeert, de keuze om te kiezen tussen deze twee
formaten. Beide formaten worden in de SBR standaard vastgelegd. Ook micro en kleine rechtspersonen kunnen desgewenst dit Europese formaat gebruiken. Dat kan bijvoorbeeld nuttig zijn als zij als onderdeel van een groep ervoor willen kiezen om het Europese formaat
te hanteren. Rechtspersonen en vennootschappen met een statutaire zetel buiten Nederland, waarvoor op grond van het Handelsregisterbesluit 2008 de verplichting geldt de boekhoudbescheiden te deponeren bij het handelsregister zoals ze die in het land van de
statutaire zetel openbaar moeten maken (paragraaf 4.3.4 van het Handelsregisterbesluit 2008) en rechtspersonen die een jaarrekening deponeren die op grond van artikel 362, eerste lid, tweede volzin, van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek is opgesteld naar de
normen van een van de andere lidstaten van de Europese Unie, kunnen ook dit Europese formaat gebruiken.
2. Verschillen tussen huidige SBR-formaat en het Europese formaat voor uitgevende instellingen
Er zijn twee belangrijke verschillen tussen het SBR-formaat en het Europese formaat. Het eerste is dat bij het Europese formaat slechts een deel van de gegevens met eXtensible Business Reporting Language (XBRL) gemarkeerd (getagd) wordt, terwijl bij een
rapportage in het huidige SBR-formaat alle gegevens gemarkeerd zijn. Bij een jaarrekening in het huidige SBR-formaat is de gehele jaarrekening geautomatiseerd te lezen en te verwerken; bij het Europese formaat is dat enkel het geval voor de gemarkeerde gegevens.
Het tweede verschil is dat een rapportage in het Europese formaat in eXtensible HyperText Markup Language (XHTML) is opgesteld, waarmee deze in iedere moderne browser te lezen is, terwijl een rapportage in het huidige SBR-formaat eerst moet worden omgezet
naar een voor de mens leesbare versie. Wanneer een jaarrapportage in het Europese formaat wordt aangeleverd, ontstaat er ook meer vrijheid voor de rechtspersoon om de jaarrekening in te richten naar eigen wens.
3. Markeren (taggen) van gegevens
Om gegevens geautomatiseerd te kunnen verwerken, moeten ze met XBRL gemarkeerd of getagd zijn. Er zijn twee soorten XBRL-tagging. Bij gedetailleerde tagging worden individuele gegevens gemarkeerd. Wanneer groepen gegevens of toelichtingen gezamenlijk worden
gemarkeerd, wordt gesproken van block-tagging. Naast XBRL-tagging bestaat er voor het Europese formaat sectiontagging.
Section-tagging maakt geen gebruik van tags die gedefinieerd zijn in een XBRL-taxonomie, maar van XHTML-tags die puur dienen voor (in deze context) de identificatie van onderdelen van het jaarverslag die niet verplicht van XBRL-tags voorzien hoeven te worden.
Wanneer een jaarrekening in XBRL wordt opgesteld, is in de taxonomie aangegeven waar een detailtag en waar een block-tag wordt gebruikt. Wanneer een jaarrapportage in XHTML wordt opgesteld, moeten bepaalde gegevens door de opsteller van de jaarrapportage
zelf gedetailleerd met XBRL-tags gemarkeerd worden. Bij het bepalen welke gegevens gedetailleerd moeten worden gemarkeerd, wordt aangesloten op de verplichting die uitgevende instellingen op grond van de Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/815 hebben om gegevens
te markeren. De overige delen van de rapportage worden van een block-tag dan wel section-tag voorzien.
Niet-Nederlandse rechtspersonen en vennootschappen en rechtspersonen die de jaarrekening deponeren die is opgesteld naar de normen van een van de andere lidstaten van de Europese Unie, kunnen daarbij niet de Nederlandse Taxonomie (NT) gebruiken, want die
is op de Nederlandse regelgeving gebaseerd. Maar zij kunnen wel het Europese formaat gebruiken. Daarbij hoeven geen gegevens gedetailleerd getagd te worden, omdat geen gebruik kan worden gemaakt van de Nederlandse taxonomie. Deze kunnen niet op dezelfde manier
geautomatiseerd worden verwerkt.
De opsteller van de jaarrapportage kan altijd besluiten om meer gegevens in detail te markeren dan minimaal is vereist. Ook is het mogelijk dat in regelgeving wordt bepaald dat er bepaalde gegevens in de jaarrekening moeten worden gemarkeerd. Denk aan een
wet of een besluit dat voor een bepaalde sector voorschrijft dat bepaalde gegevens in de jaarrekening worden opgenomen en die gegevens geautomatiseerd wil verwerken.
4. Geconsolideerde jaarrekeningen die op grond van de artikelen 403 en 408 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek worden gedeponeerd
In artikel 2:403 BW is bepaald dat een rechtspersoon een vrijstelling kan krijgen om zelf een jaarrekening te deponeren, als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Een van die voorwaarden is dat de geconsolideerde jaarrekening, het bestuursverslag en de
accountantsverklaring van de groep moeten worden gedeponeerd. Ook voor deze stukken geldt dat die via SBR moet worden gedeponeerd. De verplichting om via SBR te deponeren, geldt niet voor de verklaringen die op grond van artikel 2:403 BW moeten worden gedeponeerd.
Wanneer een rechtspersoon een beroep doet op artikel 2:408 BW om zelf geen geconsolideerde jaarrekening op te hoeven stellen, moet de geconsolideerde jaarrekening met bijbehorende stukken van het grotere geheel worden gedeponeerd. Dit wijzigingsbesluit regelt
dat ook voor deze geconsolideerde jaarrekening, accountantsverklaring en bestuursverslag geldt dat die via SBR moet worden gedeponeerd.
5. Online services opstellen jaarrekening en deponeren jaarrekening
Bij de totstandkoming van het Besluit elektronische deponering handelsregister is ook vastgelegd dat de Kamer van Koophandel een online service opstellen jaarrekening beschikbaar stelt voor middelgrote rechtspersonen. Die vervalt per 1 januari 2023, zo is
destijds in artikel 6 van het Besluit elektronische deponering handelsregister bepaald. Deze online service kende twee onderdelen: enerzijds de mogelijkheid om de jaarrekening op te stellen in XBRL, anderzijds om die tezamen met de accountantsverklaring te
deponeren bij het handelsregister.
Het is de verantwoordelijkheid van de rechtspersoon om ervoor te zorgen dat de jaarrekening met bijbehorende bescheiden wordt gedeponeerd. Hoewel veelal door de accountant wordt gedeponeerd, moet er ook de mogelijkheid zijn om dit zelf te doen. Daarom wordt
de online service om een jaarrekening met bijbehorende bescheiden te kunnen deponeren bij het handelsregister, uitgebreid naar alle rechtspersonen. Via deze online service kan een door de rechtspersoon opgestelde jaarrekening met bijbehorende stukken zowel
in het huidige SBR-formaat als in het Europese formaat worden gedeponeerd.
De bestaande online service voor micro en kleine rechtspersonen om hun gegevens in te voeren en te deponeren bij het handelsregister, blijft bestaan. De mogelijkheid tot het invoeren van de gegevens is enkel van toepassing voor de micro en kleine rechtspersonen.
6. Regeldruk
In de eerdergenoemde memorie van toelichting bij Wet van 9 december 2015 tot wijziging van de Handelsregisterwet 2007, het Burgerlijk Wetboek en de Wet op de formeel buitenlandse vennootschappen in verband met deponering van bescheiden in het handelsregister
langs elektronische weg is reeds uitgebreid ingegaan op de regeldrukeffecten van het elektronisch deponeren van de jaarrekening met bijbehorende stukken. De daar voor de categorie ondernemingen “Groot”2 beschreven effecten treden met inwerkingtreding van dit
besluit op. Met het onderhavige besluit wordt het tevens mogelijk dat bedrijven ervoor kunnen kiezen hun jaarrekening met bijbehorende stukken in het Europese formaat aan te leveren. Omdat in beide gevallen software gebruikt moet worden om de jaarrekening
te markeren met XBRL-tags, is er geen verder regeldrukeffect.
II. ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel A
In artikel 2 van het Besluit elektronische deponering handelsregister is bepaald welke groepen rechtspersonen vanaf welk boekjaar bescheiden elektronisch moeten deponeren, en op welke wijze dat moet gebeuren (namelijk via SBR). Deze verplichting geldt al
voor rechtspersonen als bedoeld in de artikelen 2:396a, eerste lid (micro-ondernemingen), 2:397, eerste lid (kleine rechtspersonen), en 2:397, eerste lid (middelgrote rechtspersonen), van het Burgerlijk Wetboek. Aan het derde lid van artikel 2 van het Besluit
elektronische deponering handelsregister is een nieuwe groep rechtspersonen toegevoegd, te weten de grote rechtspersonen, die wat omzet, balanstotaal of aantal werknemers betreft boven de criteria van artikel 2:397 van het Burgerlijk Wetboek uitkomen.
Voor deze groep rechtspersonen geldt de verplichting vanaf het boekjaar 2023.
Artikel I, onderdeel B
In dit artikel is opgenomen op welke bescheiden dit besluit van toepassing is. Hiervoor wordt aangesloten bij het systeem van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Aan dit artikel zijn toegevoegd de jaarrekening, accountantsverklaring en bestuursverslag die
op grond van de artikelen 403 en 408 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek bij het handelsregister gedeponeerd worden. De verklaringen die op grond van artikel 403 moeten worden gedeponeerd, hoeven niet via SBR te worden gedeponeerd. Wanneer een rechtspersoon
een beroep als bedoeld in de artikelen 403 of 408 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek doet, en de moedermaatschappij deponeert deze zelf niet in Nederland, dan dient de rechtspersoon de genoemde bescheiden op grond van artikel 403 of 408 te deponeren. Als
gevolg van de wijziging in dit besluit dient dit ook via SBR te geschieden. Voor meer informatie wordt verwezen naar paragraaf 4 van de algemene toelichting.
Artikel I, onderdeel C
Artikel 4 van het Besluit elektronische deponering handelsregister regelt voor welke rechtspersonen de plicht om elektronisch te deponeren niet geldt. Als gevolg van de onderhavige wijziging vervalt een aantal van die uitzonderingen. In de eerste plaats
betreft het de niet-Nederlandse rechtspersonen en vennootschappen alsmede de rechtspersonen met een jaarrekening naar de normen van een andere EU-lidstaat. In de tweede plaats gaat het om de middelgrote dochterondernemingen van grote rechtspersonen of uitgevende
instellingen. De uitzondering op de plicht om elektronisch te deponeren voor uitgevende instellingen blijft behouden; zij deponeren niet rechtstreeks bij het handelsregister maar deponeren elektronisch volgens het Europese formaat bij de Autoriteit Financiële
Markten.3
Artikel I, onderdeel D
In artikel 5 van het Besluit elektronische deponering handelsregister zijn de voorzieningen opgenomen die de Kamer van Koophandel aanbiedt aan bepaalde groepen rechtspersonen. Omdat de voorziening online service opstellen jaarrekening voor middelgrote rechtspersonen
per 1 januari 2023 vervalt, wordt de voorziening online service zelf deponeren jaarrekening beschikbaar gesteld aan alle rechtspersonen. Voor meer informatie wordt verwezen naar paragraaf 6 van de algemene toelichting.
Artikel II
Dit artikel regelt de inwerkingtreding van dit besluit bij koninklijk besluit.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
1 Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/815 van de Commissie van 17 december 2018 tot aanvulling van Richtlijn 2004/109/EG van het Europees Parlement en de Raad met technische reguleringsnormen voor de specificatie van een uniform elektronisch verslagleggingsformaat.
2 Kamerstukken II 2015/16, 34262, nr. 3, paragraaf 6.3.1.
3 Zij vallen onder de regels van de Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/815 van de Commissie van 17 december 2018 tot aanvulling van Richtlijn 2004/109/EG van het Europees Parlement en de Raad met technische reguleringsnormen voor de specificatie van een
uniform elektronisch verslagleggingsformaat.